तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२१२ तैत्तिरीये आरण्यके

मु॒च्यते^{(३)} । ^{(४)}या॒वदे॑नो दी॒क्षामु॒पैति॑ दी॒क्षित॑ ए॒तैः सं॒ततिं॑ जु॒होति^{(४)} । ^{(५)}सं॒व॒त्स॒रं दी॑क्षि॒तो भ॑वति संवत्स॒रादे॒वात्मा॑नं॑ पुनीते^{(५)} । ^{(६)}मासं॑ दीक्षि॒तो भ॑वति॒ यो मासः॒ स सं॑वत्स॒रः सं॑वत्स॒रादे॒वात्मा॑नं॑ पुनीते॒ चतु॑र्विꣳश- तिꣳ रात्री॒र्दीक्षि॑तो भ॑वति॒ चतु॑र्विꣳशतिरर्धमा॒साः सं॑वत्स॒रः सं॑वत्स॒रादे॒वात्मा॑नं॑ पुनीते॒ द्वाद॑श रात्री॒-

---

तेन भ्रूणहत्याया अर्वाचीनानामपि तारतम्योपेतत्वात् क- थमेकेन होमेन* निवृत्तिरित्याशङ्क्य दीक्षातारतम्येनेत्युत्तरं दर्शयति । ^{(४)}“यावदेनः ० जुहोति”^{(४)} इति । अल्पं महद्वा ‘या- वदेनः’, भवति तदनुसारेणाल्पां महतीं वा ‘दीक्षां’, कृत्वा त- स्तैनस उपचिते काले प्रतिदिनं ‘जुहोति’, तत्र तारतम्येन षड्भेदाः^\dagger ॥

तत्र प्रथमं दीक्षाभेदं दर्शयति । ^{(५)}“संवत्सरं ० पुनीते” ^{(५)} इति । न मांसमश्नीयादिति नियमाचरणं दीक्षायाः, ‘ पापाधिक्ये सति ‘संवत्सरं दीक्षितः’, भूत्वा तस्मिन् संवत्सरे प्रतिदिनं जुहुयात् । तया संवत्सरदीक्षया स्वात्मानं शोधयति ॥

पापह्रासानुसारेण दीक्षायाः पक्षान्तराणि विधत्ते । ^{(६)}“मासं दीक्षितः ० पुनीते”^{(६)} इति । पापबाहुल्ये सति संवत्सरनियमेन

---

* कथमेकविधहोमेन इति तै० पाठः ।
\dagger षड्विधा दीक्षाः इति तै० पाठः ।