तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२ प्रपाठके १० अनुवाकः । २३६

---

य॒ज्ञः सन्ति॑ष्ठते^(२) । ^(३)यत् पि॒तृभ्य॑: स्व॒धाक॒रोत्यप्य॒प- स्तत्पि॑तृय॒ज्ञः सन्ति॑ष्ठते^(३) । ^(४)यद्भू॒तेभ्यो॒ बलिं॑ꣳ हर॑ति तद्भू॑तय॒ज्ञः सन्ति॑ष्ठते^(४) । ^(५)यद्ब्राह्म॑णेभ्योन्नं॒ ददा॑ति तन्म॑- नुष्यय॒ज्ञः सन्ति॑ष्ठते^(५) । ^(६)यत्स्वा॒ध्याय॑मधीयी॒तैका॑मप्यृ॒चं

---

अपि 'अग्नौ', देवानुद्दिश्य 'जुहोति', इति 'यत्', सोयं 'देवयज्ञः', स च सकृद्धोममात्रेण समाप्यते* ॥

पितृयज्ञस्य लक्षणमाह । ^(३)"यत् पितृभ्यो ० सन्तिष्ठते"^(३) इति । तत्र पिण्डदानासम्भवे† जलमात्रमपि पितृभ्यः स्वधा- स्त्विति स्वधाशब्देन 'यत्', ददाति सोऽयं 'पितृयज्ञः', तावतैव समाप्यते ॥

भूतयज्ञस्य लक्षणमाह । ^(४)"यद्भूतेभ्यो ० सन्तिष्ठते"^(४) इति । वैश्वदेवानुष्ठानादूर्ध्वं बहिर्देशे वायसादिभ्यः 'भूतेभ्यः', 'यत्', बलिप्रदानं सोऽयं 'भूतयज्ञः', तावतैव समाप्यते ॥

मनुष्ययज्ञस्य लक्षणमाह । ^(५)"यद्ब्राह्मणेभ्योन्नं ० मनुष्ययज्ञः सन्तिष्ठते"^(५) इति । वैश्वदेवाद्दूर्ध्वं हन्तकारार्थान्न‡व्यतिरिक्त- मन्नं अतिथिभ्यस्खवरेभ्यः 'ब्राह्मणेभ्यः', 'यत्', दीयते स 'मनुष्ययज्ञः', तावतैव समाप्यते ॥

---

* सन्तिष्ठते इति तै० पाठः ।
† श्राद्धपिण्डदानाभावेऽपि इति तै० पाठः ।
‡ चतुर्थान्न इति तै० पाठः ।