तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

२ प्रपाठके १६ अनुवाकः । २६५

अथ षोडशोऽनुवाकः ।

(१)रिच्य॑त इ॒व वा ए॒ष प्रेव॑ रिच्यते॒ यो या॒जय॑ति प्रति॑ वा गृह्णाति॑ याज॒यित्वा प्रति॑गृह्य॒ वान॑श्नन्त्रिः स्वाध्या॒यं वे॒दमधी॑यीत^(१) । (२)त्रि॒रात्रं॒ वा सावित्रीं गा-

---

अथ षोडशोऽनुवाकः ।

अथ कस्यचिदयाज्यस्य याजने तथा कस्यचिदयोग्यस्य पुरुषस्य द्रव्यप्रतिग्रहे च प्रायश्चित्तत्वेन स्वाध्यायं विधत्ते । (१)“रिच्यत इव० वेदमधीयीत”^(१) इति । ‘यः’ पुमान्, स्वयमपद्रहितोऽपि द्रव्यलोभादयाज्यं ‘याजयति’, निषिद्धं द्रव्यं ‘वा प्रतिगृह्णाति’, स पुमानिह लोके ‘रिच्यत इव’ कीर्त्तिशून्य इव भवति, अहो दुरात्मायमेवन्धनिकोऽपि सन् द्रव्यलोभादन्यायं करोतीति सर्वे जनास्तं निन्दन्ति तदिदमिह लोके रिक्तत्वं । तथा ‘प्रेव रिच्यते’ परलोकेऽपि प्रकर्षेण रिक्त इव भवति, पुण्यलोकाभाव एव रिक्तत्वं, याजनप्रतिग्रहयोर्जीविकारूपेण शास्त्रेऽभ्युपगतत्वात्, निषिद्धयाजनप्रतिग्रहविषयमिदं द्रष्टव्यं । अतो द्रव्यलोभात् ‘याजयित्वा प्रतिगृह्य वा’, ‘अनश्नन्’ भोजनरहितः, ‘स्वाध्यायं’ त्रिवारं स्वशाखाध्ययनरूपं वेदं, जपेत्* ॥

तत्राशक्तस्य पक्षान्तरमाह । (२)“त्रिरात्रं वा ० रेचयति

---

* अधायंतेति तै० पाठः ।

२ K