तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१६६	तैत्तिरीये आरण्यके

य॒चीमन्वाति॑रेचयति॒^(१) । ^(२)वरो॒ दक्षि॑णावरे॑णै॒व वर॑ᳵ
स्पृणो॒त्यात्मा॒ हि वर॑:^(२) ॥ १६ ॥

---

(१) इति । पूर्वोक्तप्रकारेण रिक्तं स्वमात्मानं अरिक्तं करोति अपकीर्त्तिं पुण्यचयञ्च निवर्त्तयेदित्यर्थः* ॥

पक्षद्वयेऽपि दक्षिणां विधत्ते । (२)“वरो दक्षिणा • स्पृणोत्यात्मा हि वरः”^(२) इति । गौर्वै वर इति सूत्रकारेणोक्तत्वात् गौरैवा† ‘दक्षिणावरेण’, श्रेष्ठेन गोद्रव्येण, ‘वरं’ श्रेष्ठं ब्राह्मणं, ‘स्पृणाति’ प्रीणयति, यस्मात् ‘वरः’ गौरात्मैव, तस्मात् स्वेन समानत्वात् तया दक्षिणया स्वात्मानमेव दत्तवानिति कृत्वा तत्पापनिवृत्तिर्युक्ता ॥

इति सायनाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरारण्यके द्वितीयप्रपाठके षोडशोऽनुवाकः ॥ १६ ॥

---

* गायत्रीच्छन्दस्कां सवितृदेवताकां तत्सवितुर्वरेण्यमित्येतां ऋचं भोजनरहितो दिनत्रयं ‘रेचयति’, पूर्वोक्तप्रकारेणावर्त्तयेदित्यर्थः । इति तै० पाठः ।
† गौरवेति तै० पाठः।