तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३ प्रपाठके ११ अनुवाकः । ३१५

दित्य म॑न॑सा चर॑न्तं॑ । दे॒वानाँ॒ꣳ॒ हृद॑यं॒ ब्रह्म॒न्ववि॑न्दत् ^{(१२)}} । ^{(१३)}}ब्रह्मै॒तद्ब्रह्म॑ण उज्ज॑भार । अ॒र्कꣳ श्यो॒तन्तं॑ स- रि॒रस्य॒ मध्ये॑^{(१३)}} । ^{(१४)}}आ यस्मि॑न्॒ स॒प्त पे॒रवः॑ । मेह॑न्ति ब॒हुलाꣳ श्रियं॑ । ब॒ह्वश्वा॑मिन्द्र॒ गोम॑तीं^{(१४)}} ॥ ६ ॥

“अन्तरादित्ये’ आदित्यमण्डलमद्धये, ‘मनसा’ सङ्कल्पमात्रेण, ‘चरन्तं’, ॥

अथ तृतीयामाह । ^{(१३)}“ब्रह्मैतद्ब्रह्मणः • सरिरस्य मध्ये”

^{(१३)}}इति । ‘ब्रह्मा’ चतुर्मुखः प्रजापतिः, ‘ब्रह्मणः’, वेदस्य सका- शात् ‘एतत्’ सप्तहोतृस्वरूपं, ‘उज्जभार’ सारत्वेनोद्धृतवान् । कीदृशं, ‘अर्कं’ सूर्यरूपेणावस्थितं, ‘सरिरस्य’ मेघस्थजलस्य, ‘मध्ये’, रश्मिद्वारा प्रविश्य, ‘श्योतन्तं’ वर्षयन्तं ॥

अथ चतुर्थीमाह । ^{(१४)}“आ यस्मिन् • बह्वश्वामिन्द्रगोम-

तीं”^{(१४)}} इति । ‘यस्मिन्’ सप्तहोतृरूप आदित्ये, ‘पेरवः’ वृष्टि- प्रदानेन लोकस्य पातारः, सप्तसङ्ख्याका रश्मयः प्रापिताः* र- श्मिसप्तकञ्च, साकञ्जानां सप्तधमाहुरेकजमित्यत्र प्रपञ्चितं । ते च सप्तरश्मयो, ‘बहुलां श्रियं’ प्रभूतां धनादिसम्पदं, ‘मेह- न्ति’ वृष्टिसेचनद्वारेण सम्पादयन्ति । हे ‘इन्द्र’ सप्तहोतृदेवरूप परमेश्वर, ‘बह्वश्वां’ बहुभिरश्वैरुपेततां, ‘गोमतीं’ बहुभिर्गोभि- रुपेततां, तां श्रियं प्रयच्छेति शेषः ॥

* आश्रिता इति E,F पुस्तकद्वयपाठः ।