तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३३२ तैत्तिरीये आरण्यके

अ॒स्यासी॒दाज्य॑म्। ग्री॒ष्म इ॒ध्मः श॒रद्ध॒विः॑।⁽६⁾। ⁽७⁾स॒प्तास्या॑सन्
परि॒धयः॑। त्रिः स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः। दे॒वा यद्य॒ज्ञं त॑न्वा-

---

बाह्यद्रव्यस्याप्यनुत्पन्नतवेन हविरन्तरासम्भवात् पुरुषस्वरूपमेव
मनसा हविष्ट्वेन सङ्कल्प्य तेन 'पुरुषाख्येन', 'हविषा', 'यत्' यदा,
मानसं 'यज्ञं', अकुर्वत तदानीं 'अस्य' यज्ञस्य, वसन्तर्त्तुरेव 'आज्यं',
अभूत्, तमेवाज्यत्वेन सङ्कल्पितवन्तः, एवं 'ग्रीष्मः', इध्मत्वेन स-
ङ्कल्पितः । 'शरत्', पुरोडाशादिहविष्ट्वेन सङ्कल्पिता। पूर्वं पु-
रुषस्य हविःसामान्यरूपत्वेन सङ्कल्पः। वसन्तादीनां त्वाज्या-
दिविशेषरूपत्वेनेति द्रष्टव्यं ॥

अथ सप्तमीमाह। ⁽७⁾"सप्तास्यासन् परिधयः ० अबध्नन् पु-
रुषं पशुं"⁽७⁾ इति। 'अस्य' साङ्कल्पिकयज्ञस्य, गायत्र्यादीनि
'सप्त', छन्दांसि 'परिधयः', 'आसन्', ऐष्टिकस्याहवनीयस्य,
त्रयः परिधयः औत्तरवेदिकास्त्रयः, आदित्यश्च सप्तमः परि-
धिप्रतिनिधिरूपः। अत एवाम्नायते, न पुरस्तात् परिदधा-
त्यादित्यो ह्येवोद्यन् पुरस्ताद्रक्षाꣳस्यपहन्तोति। त एत आदि-
त्यसहिताः* सप्त परिधयोऽत्र सप्तच्छन्दोरूपाः। तथा 'समिधः',
'त्रिःसप्त' त्रिर्गुणितसप्तसङ्ख्याकाः एकविंशतिः, 'कृताः' द्वादश

* तेष्वादित्यसहिता इति G चिह्नित-पुस्तकपाठः।