तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३ प्रपाठके १४ अनुवाकः। ३४६

^(६)त्वं य॒ज्ञस्त्वमु॑वे॒ वासि॒ सोम॑: । तव॑ दे॒वा ह॒वमाय॑न्ति॒ सर्वे॑ । त्वमेको॑सि ब॒हूननु॒प्रवि॑ष्टः । नम॑स्ते अस्तु सु॒हवो॑ म एधि^(६) । ^(७)नमो॑ वामस्तु शृणुतᳵ हवं॑ मे । प्रा॒णो-

विषां वोढारं, ‘अग्निं’, ‘समीन्त्से’ सम्यग्दीपयसि। वायुना ह्यग्निर्दीप्यते तथा ‘त्वं’, एव ‘मात॑रिश्व‍ा’ वायुरूपः सन्, ‘प्रजानां’, ‘भर्त्ता’ धारयितासि ॥

अथ षष्ठीमाह । “^(६)त्वं यज्ञः० सुहवो म एधि”^(६) इति। हे प्राण ‘त्वं’, यज्ञप्रवर्त्तकत्वेन यज्ञरूपोऽसि। प्राणस्य वायुरूप- त्वाद्यज्ञप्रवर्त्तकत्वं। एतच्चान्यत्राम्नातं। वाताद्वा अध्वर्युर्यज्ञं प्रयुङ्क्त इति। ‘सोमः उ’ सोमयागोऽपि, त्वमेव सर्वक्रियाणां वायुप्रेरितत्वात्। किञ्च ‘सर्वे देवाः’, ‘तव हवं’, त्वदीयमा- ह्वानं प्रति, ‘आयन्ति’ आगच्छन्ति। वायुना यागक्रियायां प्रवर्त्तितायां हविरर्थं देवा आगच्छन्ति। किञ्च देवतारूपेण ‘त्वमेकोऽसि’, तथापि ‘बहून्’ देहान्, ‘अनुप्रविष्टः’ तत्तदा- नुकूल्येन पृथग्रूपाणि धृत्वा तत्र तत्र स्थितः, हे प्राण ‘ते’ तुभ्यं, ‘नमोऽस्तु’ । ‘मे’, मम, ‘सुहवः एधि’ आह्व‍ातुं सुलभो भव ॥

अथ सप्तमीमाह । ^(७)“नमो वामस्तु ० युवाना”^(७) इति। ‘अजिरं’ अजरनशीलं* गमनस्वभावं शरीरं, ‘सञ्चरन्तौ’ सम्यक्

---

* अजनशीलमिति F, G चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ।