तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३५२ तैत्तिरीये आरण्यके

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

(१)हरिँ॒ हर॑न्त॒मनु॑यन्ति दे॒वाः । विश्व॑स्येशा॒नं वृष॑भं म॑ती॒नां । ब्रह्म॑ स॒रूप॒मनु॑ मे॒दमागा॑त् । अ॒र्य॒नं॒ मा

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

अथ मृत्युसूक्ताख्योऽनुवाकोऽभिधीयते । इत आरभ्य सप्तानामनुवाकानां ब्रह्ममेधे विनियोगं भारद्वाज आह । मृत्युसूक्तेनानुशासनं सौम्या सङ्गाहनं सौर्येणादित्योपस्थानं ही पुष्पावगाहनं*ज्योतिष्मतीभिरुपोषषं चित्तँसन्तानेनेति हविराहुतीः प्रयासाय स्वाहेति स्रुवाहुतीरिति । तत्र मृत्युसूक्ते प्रथमामृचमाह । (१)“हरिँ ॰ विवधोर्विक्रमस्व”(१) इति ।

'हरिं' हरणशीलं प्राणापहर्त्तारं मृत्युदेवं, सर्वे 'देवाः', 'अनुयन्ति' आनुकूल्येन गच्छन्ति, न कोऽपि देवो मृत्युमुल्लङ्घयितुं क्षमते । कीदृशं हरिं, 'हरन्तं' आयुषोऽवसाने प्राणाष्टकमपहरन्तं, अत एव 'विश्वस्येशानं' सर्वस्य जगतः स्वामिनं, 'मतीनां' मननीयानां देवानां मध्ये, 'वृषभं' श्रेष्ठं, अस्मिंस्तु कर्मणि 'सरूपं' समानरूपमनुकूलं 'इदं ब्रह्म' मन्त्रजातं, 'मामनु' यजमानमनुलक्ष्य, 'आगात्' आभिमुख्येन प्राप्नोत् । अतो हे मृत्यो ब्रह्मणा तुष्टः सन् 'अयनं', 'मा 'विवधोः' म-

---

* मृत्युसूक्तेनानुशंसनं सौर्येणादित्योपस्थानं सौम्यासङ्गाहनमोयुञ्छावगाहनमिति G चिह्नितपुस्तकपाठः ।