तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

३५४ तैत्तिरीये आरण्यके

प्रास्मा॒ आशा॑ अ॑शृण्वन् । कामे॑नाजनयन् पुन॑:^{(३)} । ^{(४)}कामे॑न मे॒ काम॒ आगा॑त् । हृदया॒द्धृद॑यं मृत्योः । यद॒मीषा॑म॒दः प्रि॒यं । तदै॒तूपमा॒मभि॑^{(४)} । ^{(५)}परं॑ मृत्यो॒ अनु॒परे॑हि॒ पन्था॑म् । यस्ते॒ स्व इत॑रो दे॒वया॑नात् । चक्षु

दिग्वर्त्तिनः प्राणिनो मृत्युदेवस्य महिमानं शास्त्रेभ्यः प्रकर्षेण शृण्वन्ति । 'कामेन' मृत्योरिच्छया, 'पुनरजनयन्' पुनः पुनरपत्यानि जनयन्ति । मृत्यौ प्रतिकूले सत्युत्पादितान्यप- त्यानि तदानीमेव म्रियन्ते अतो मृत्युमाराध्य तदिच्छामनुव- र्त्तिनोपत्यान्युत्पादयन्ति ॥

अथ चतुर्थीमाह । ^{(४)}“कामेन मे • तदैतूपमामभि”^{(४)} इति । 'कामेन' मृत्योरिच्छया, 'मे काम आगात्' मदी- यमभीष्टं वस्वागच्छत्* । मदीयं 'हृदयं', 'मृत्योः', 'हृद- यात्' मृत्युचित्तानुकूलेन वर्त्ततामिति शेषः । अतः 'मृत्योः' अनुग्रहे सति 'अमीषां' मदीयानामिन्द्रियाणां 'यददः प्रियं' यदिदं वस्त्वभीष्टं तद्वस्तु मामभिलक्ष्य 'उप' समीपे, 'एतु' आगच्छतु ॥

अथ पञ्चमीमाह । ^{(५)}“परं मृत्यो • प्रजा ऽरीरिषोमोत वीरान्”^{(५)} इति । हे 'मृत्यो', 'देवयानादितरः', 'यः' पन्थाः, 'ते स्वः' तव स्वभूतः, यः तं 'परं पन्थां' देवयानादितरं तं मार्गं, 'अनुपरेहि' अनुक्रमेण प्राप्नुहि । 'चक्षुष्मते' साधुदर्शिने, 'शृण्वते'

---

* वस्वागच्छतु इति F, G चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः