४ प्रपाठके ५ अनुवाकः। ४२१

दाः। तेजो॑ मे॒ धा॒ वर्चो॑ मे धाः। यशो॑ मे॒ धास्तपो॑ मे॒ धाः।

दीप्तिः, 'यशः' ख्यातिः, 'तपः' नियमविशेषः, 'मनः' चित्तदाढ्यँ, एतत्सर्व्वं 'धाः' सम्पादय ॥

मन्त्रस्य तात्पर्य्यं दर्शयितुमादौ तावत् ब्रह्मवादिनां प्रश्नोत्तरमाह । “ब्रह्मवादिनो वदन्ति । एते वावत ऋत्विजः । ये दर्शपूर्णमासयोः । अथ कथा होता यजमानायाशिषो नाशास्त इति । पुरस्तादाशीः खलु वा अन्यो यज्ञः । उपरिष्टादाशीरन्यः” इति ॥ ६ ॥ (५ प्र० । ४ अ० । २० म०) । 'दर्शपूर्णमासयोः' ब्रह्मा होताध्वर्य्युरग्नीदित्याम्नाता ऋत्विजः 'ये' सन्ति ते 'ऋत्विजः' सर्व्वेऽपि 'एते' एव अत्रापि वर्त्तन्ते । 'अथ' एवं सति, तत्र 'होता' यजमानस्यायुराद्याशिषः प्रार्थितवान्, सूक्तवाकं आशास्ते यं यजमानोऽसावित्यादिमन्त्रपाठात् अत्र तु स एव 'होता', 'कथा' कथं 'आशिषः', 'नाशास्ते', इति ब्रह्मवादिनां प्रश्नः । तत्राभिज्ञैस्तदुत्तरं द्विविधो हि यज्ञः 'पुरस्तादाशीः' 'उपरिष्टादाशीः' चेति तथा सति यत्र प्रधानकर्मण ऊर्द्धमाशीराशासनीया तत्रैव होतुस्तत्कर्त्तव्यता इह तु 'पुरस्तादाशीः' इतिकृत्वा होता नाशास्ते ॥

अथ मन्त्रतात्पर्य्यं दर्शयति । “अनाधृष्या पुरस्तादिति यदेतानि यजूंष्याह । शीर्षत एव यज्ञस्य यजमान आशिषोऽवरुन्धे” इति । (५ प्र० । ४ अ० । २१ म०) । महावीरस्योपरि प्रादेशधारणेन एतेषु यजुःषु यजमानेन पठितेषु, यज्ञशिरो-