तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके ७ अनुवाकः । ४५३

अ॒न्तरि॑क्षप्र॒ उरोर्वरी॑यान् । अ॒शी॒महि॑ त्वा॒ मा मा॑ हिँᳵसीः^(१७) । ^(१८)त्वम॑ग्ने गृह॒पति॒र्विशा॑मसि । विश्वा॑सां मानु॑षीणां । श॒तं पू॒र्भिर्य्यविष्ठ पा॒ह्यंह॑सः । समे॒द्धा-रँᳵ श॒तंᳵ हिमो॑ः । तन्द्राविणंᳵ हार्दि॒वानं॑ । इ॒हैव रा-

बोधेत्याह । बोधयत्येवैनम्” इति । (५ प्र० । ६ अ० ० २२ म०) ॥

वाक्यान्तराण्याह । (१७)“आयुर्द्धास्तनूधाः पयोधाः ० अशी-महि त्वा मा मा हिंसीः”(१७) इति । अयं महावीरो दीर्घ-मायुः शरीरपाटवं* क्षीरसम्पदञ्च सम्पादयति । तथा कान्तिं पूजां धनञ्च प्रयच्छति । अन्तरिक्षं खोत्पन्नया ज्वालया प्रति-पूरयतीति ‘अन्तरिक्षप्रः’ अतएव ‘उरोः’ विशालादपि वस्तु-नः । ‘वरीयान्’ अतिशयेन विवृत्तः†, तादृश हे महावीर त्वां, ‘अशीमहि’ प्राप्नुयाम, प्राप्नुवन्तं मां, ‘मा’ ‘हिंसीः’ हिंसितं मा कुरु ॥

अथाग्निरूपेण स्तुत्यै‡ काञ्चिद्देवतामाह । (१८)“त्वमग्ने गृह-पतिर्विशामसि ० इहैव रातयः सन्तु(१८) इति । हे ‘अग्ने’ ‘त्वं’ ‘मानुषीणां’ मनुष्यजातियुक्तानां, ‘विश्वासां’ सर्व्वासाम्, ‘विशां’ प्रजानां, ‘गृहपतिः’ ‘असि’ गृहस्वामी, भवसि । हे ‘यविष्ठ’

---

* शरीरपोषकम् इति तै० पु० पाठः ।
† विस्तृतः इति तै० पु० पाठः । विवृतः इति D चिह्नितपुस्तकपाठः ।
‡ स्तुतामेकां ऋचमाह इति तै० पु० पाठः ।