तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४५४ तैत्तिरीये आरण्यके

तय॑ः सन्तु^{(१८)} । ^{(१९)}त्वष्ट्री॑मती ते सपेय । सुरे॒ता रेतो॒ दधा॑ना ॥ वी॒रं वि॑देय॒ तव॑ स॒न्दृशि॑ । माहꣳ रा॒यस्पो॒षे॑ण॒ वियो॑षं^{(१९)} ॥ ५ ॥

रोच॑ते, सूर्य्या॑य त्वा, दे॒वायुवं॑, द्रवि॒णो दाः॑, दधा॑ना, द्वे च॑ ॥ अनु० ७ ॥

युवतम, 'पूर्भिः' धनादीनां पूरणैः, 'शतं' शतसम्वत्सरमायुः, 'पाहि' रक्ष । तथा 'शतꣳ हिमाः' शतसंवत्सरान्, 'समेद्धारं' सम्यगभिवृद्धियुक्तं, मां, 'अंहसः' 'पाहि' पापात् रक्ष । कीदृशं मां, 'तन्द्राविणं' तत्पालनात् पूर्व्वं तन्द्रियुक्तं कर्मण्यलसं, 'हार्दिवानं' तत्पालनादूर्द्ध्वं हृदयगतकर्मोत्साहवन्तं, 'रातयः' तदीयानि फलदानानि, 'इहैव' अस्मिन्नेव कर्माणि, 'सन्तु' ॥

कल्पः । अनुवाकशेषं तु परिश्रिते प्रतिप्रस्थाता पत्नीं वाचयति । त्वष्ट्रीमती ते सपेयेति । पाठस्तु । ^{(१९)}“त्वष्ट्रीमती ते सपेय • माहꣳरायस्पोषेण वियेषम्”^{(१९)} इति । हे महावीर, 'ते' तव, प्रसादात् 'अहं', पत्नी 'त्वष्ट्रीमती' सिक्ते रेतसि रूपाणां विकर्त्ता त्वष्टृशब्देन* युक्ता सती 'सपेय' पत्या सङ्गच्छेय । ततः सङ्गमादूर्द्ध्वं 'सुरेताः' शोभनेन पुत्रोत्पादनेन रेतसा युक्ता सती, 'रेतो दधाना' तादृशमेव पतिसम्बद्धं रेतो धारयन्ती, 'तव' 'संदृशि' त्वदीयकटाक्षे सति । 'वीरं' 'विदेय' कर्म्माणि

---

* त्वष्ट्रा देवेन इति तै० पृ० पाठः ।