तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४६०	तैत्तिरीये आरण्यके

अथ अष्टमोऽनुवाकः ।

$^{(१)}$दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे । अ॒श्विनो॑र्बा॒हुभ्या॑म् । पू॒ष्णो हस्ता॑भ्या॒माद॑दे$^{(१)}$। $^{(२)}$अदि॑त्यै रास्ना॑सि$^{(२)}$। $^{(३)}$इड॒

---

अथ अष्टमोऽनुवाकः ।

सप्तमे महावीरवेक्षणमुक्तं । अष्टमे आज्ये महावीरे पयः-प्रक्षेपं विधत्ते प्रवृञ्जनमुच्यते*। कल्पः। सावित्रेण रशनामादायेति । पाठस्तु । $^{(१)}$"देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ॰ पूष्णोहस्ताभ्यामाददे"$^{(१)}$ इति । द्वितीयानुवाके (३८१पृ०) व्याख्यातोऽयं मन्त्रः ॥

अनेन मन्त्रेण साध्यमादानं विधत्ते । "देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति रशनामादत्ते प्रसूत्यै । अश्विनोर्बाहुभ्यामित्याह । अश्विनौ हि देवानामध्वर्यू आस्तां । पूष्णो हस्ताभ्यामित्याह यत्यै" इति । (५प्र०।७अ०।१म०)॥

कल्पः । अदित्यै रास्नासीत्यभिमन्त्रयेति। (२मन्त्रः) हे रशने त्वं 'अदित्यै' भूमिरूपायै धेन्वे, 'रास्ना' बन्धनार्था रशना, 'असि' ॥

मन्त्रतात्पर्यं दर्शयति । "आददेऽदित्यै रास्नासीत्याह यजुष्कृत्यै" इति । (५प्र०।७अ०।२म०)। 'आददे' इत्येष पूर्व-

---

* पयःप्रक्षेपाममुच्यते इति तै० पु० पाठः ।