तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)
Taittiriya Aranyaka Hindi
महर्षि वैशम्पायन द्वारा
स्रोत: Taittiriya Aranyaka with Sayana Bhashya and Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 491, कुल 940 में से
संदर्भ में पढ़ें४८६ तैत्तिरीये आरण्यके
(२)त्विष्यै॑ त्वा । द्यु॒म्नाय॑ त्वा । इ॒न्द्रि॒याय॑ त्वा भू॒त्यै त्वा॑(२)।
मन्त्रेषु चतुर्थीविभक्तेस्तात्पर्यं दर्शयति। "दूषे पीपिह्यूर्जे पीपीहीत्याह। दूषमेवोर्जं यजमाने दधाति" इति। (५ प्र०। ८ अनु०।२० म०)। उत्तरमन्त्रेष्वप्येतदनुसन्धेयं॥ सर्वेषां यजमानार्थत्वे समाने सति पुनर्यजमानायेत्युक्तेस्ता- त्पर्य्यमाह। "यजमानाय पीपिहीत्याह। यजमानायैवैतामा- शिषमाशास्ते" इति। (५ प्र०।८ अनु०।२१ म०)। यजमानस्य फलान्तरानुशासनायेयमुक्तिरित्यर्थः॥ अध्वर्य्योः स्वार्थं मह्यमित्युक्तिरिति दर्शयति। "मह्यं ज्यै- ष्ठ्याय पीपिहीत्याह। आत्मन एवैतामाशिषमाशास्ते" इति। (५ प्र०।८ अनु०।२२ म०)॥ कल्पः। अथैनं दिशोऽनुप्रजावयति त्विष्यै त्वा द्युम्नाय त्वा इन्द्रियाय त्वा भूत्यै त्वेति। (९ मन्त्रः)। हे प्रवर्ग्य, 'त्विष्यै' दीप्तिसिद्धये, त्वां प्राच्यां दिशि हुतं करोमि। 'द्युम्नाय' धनसिद्धये, त्वां दक्षिणास्यां दिशि हुतं करोमि। 'इन्द्रियाय' वीर्यवृद्धये त्वां प्रतीच्यां दिशि हुतं करोमि। 'भूत्यै' ऐश्वर्य्य- सिद्धयर्थं, उदीच्यां दिशि हुतं करोमि॥ मन्त्रस्य स्पष्टार्थतां दर्शयति। "त्विष्यै त्वा द्युम्नाय त्वेन्द्रि- याय त्वा भूत्यै त्वेत्याह। यथा यजुरेवैतत्" इति। (५ प्र०। ८ अनु०।२३ म०)॥