तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके १० अनुवाकः । ४८७

(९)धर्म्मा॑सि सु॒धर्म्मा॒ मेऽन्यस्मै॑ । ब्रह्मा॑णि धारय । क्ष॒- त्राणि॑ धारय । विशं॑ धारय । नेत्त्वा॒ वातः॒ स्कन्द॒- या॑त्(२) ॥ २ ॥

कल्पः । प्रत्याक्रम्योपयमने शेषमानीयन्तर्वेद्युपयमनं नि- धाय पूर्व्वस्मिन् खरे राजतं रुक्मं निधाय तस्मिन् महावीरं प्रतिष्ठापयति धर्म्मासि सुधर्म्मा मेऽन्यस्मै ब्रह्माणि धारयेति क्षत्राणि धारयेति राजन्यस्य विशं धारयेति वैश्यस्येति । (३ मन्त्रः) । (नेत्त्वा वातः स्कन्दयादिति मन्त्रशेषः) । हे महा- वीर, ‘धर्म्मासि’ त्वं धारणशक्तियुक्तोऽसि, ‘मे’ मम, ‘सुधर्म्मा’ सुष्ठु धारको भवेति शेषः । ‘अस्मै’ अस्मासु, ‘ब्रह्माणि’ ब्रा- ह्मणजात्युचितानि कर्म्माणि, ‘धारय’ नितरां सम्पादय, ‘क्षत्राणि’ क्षत्रियजात्युचितानि कर्म्माणि ‘धारय’, ‘विशं’ प्रजां, ‘धारय’ ‘वातः’ वायुः, त्वां, ‘नेत्’ ‘स्कन्दयात्’ नैव शोषयतु ॥

मन्त्रपाठेन ब्राह्मणजात्युचिते* कर्म्मणि यजमानस्य स्थापनं दर्शयति । “धर्म्मासि सुधर्मा मेऽन्यस्मै ब्रह्माणि धारयेत्याह । ॥६॥ ब्रह्मणैवेनं प्रतिष्ठापयति” इति । (५ प्र०।८ अ०।१४ म०) ॥

मन्त्रशेषस्य निगदव्याख्यातत्वमभिप्रेत्य तत्स्वरूपमात्रमुपद- र्शयति । “नेत्त्वा वातः स्कन्दयादिति” (५ प्र०।८ अ०।१५ म०) । ब्राह्मणादिविषयेषु मन्त्रत्रयेष्वनुषङ्गद्योतनाय पृथक्प्रदर्शनं ॥

---

* ब्राह्मणजात्युचितेन कर्मणा इति तै० पुस्तकपाठः