तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठके ११ अनुवाकः। ५०१

स्त्वा॑ प॒र॒स्यायाः॑ । अ॒न्तरि॑क्षस्य त॒नुवः॑ पाहि । पृथि॒व्यास्त्वा॒ धर्म्म॑णा ॥ २ ॥
व॒यमनु॑क्रामाम सु॒विता॑य॒ नव्य॑से^(४) । ^(५)ब्रह्म॑णस्त्वा

---

कल्पः । दिवस्त्वा परस्याया* इति प्रथमेऽभिप्रव्रजन्ति ।
पाठस्तु । ^(४)“दिवस्त्वा परस्यायाः ० वयमनुक्रामाम सुविताय नव्यसे”^(४) इति। सर्वे मिलित्वा प्रवर्ग्योद्वासनदेशं प्रति यदा† गच्छन्ति तदा‡ मार्गं त्रेधा विभज्य प्रथमे भागे मन्त्रेणानेन प्रव्रजन्ति । हे प्रवर्ग्य, ‘दिवः’ द्युलोकस्य, ‘परस्यायाः’ अतिशयेन पालननिमित्तं त्वां, ‘वयमनुक्रामाम’, त्वं च ‘अन्तरिक्षस्य’ सम्बन्धिनीः, ‘तनुवः’ प्राणिशरीराणि, ‘पाहि’ रक्ष । तथा ‘पृथिव्या धर्म्मणा’ धारणनिमित्तं त्वां, ‘वयमनुक्रामाम’ एतदनुक्रमग्रहणं, ‘नव्यसे’ नूतनाय, ‘सुविताय’ शोभनगमनाय, सम्पद्यतां ॥

अस्य मन्त्रस्य लोकत्रयधारणे तात्पर्यं दर्शयति । “दिवस्त्वा परस्याया इत्याह । दिव एवेमाँल्लोकान्दाधार” इति । (५ प्र०।६ अ०।४ म०) । ‘दिवः’ द्युलोकदेवतायाः, रक्षणेन लोकत्रयं धृतं भवतीत्यर्थः ॥

कल्पः । ब्रह्मणस्त्वा परस्याया इति द्वितीय इति । अनेन

---

* परख्या इति तै० पु० पाठः ।
† यथा इति तै० पु० पाठः ।
‡ तथा इति तै० पु० पाठः ।