तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५०८ तैत्तिरीये आरण्यके

चाच॑प्यायस्व । वर्द्धी॒षीमहि॑ च व॒यं । आच॑प्यासिषी॒महि॑(१२) ॥ ४ ॥

(१३)र॒न्तिर्नामा॑सि दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्व्वः । तस्य॑ ते य॒द्- द्वेवि॒द्दानं॑ । अ॒ग्निरध्य॑क्षाः । रु॒द्रोऽधि॑पतिः(१३) । (१४)स-

---

आचप्यासिषीमहि ।”(१२) इति । हे ‘घर्म’, ‘एतत्’ मधुमिश्रं दधि, ‘ते’ तव, ‘अन्नं’, ‘एतत्’, च ‘पुरीषं’ सम्पूर्णं, ‘तेन’ मधुमिश्रेण दध्ना, त्वं ‘वर्द्धस्व’ ‘आप्यायस्व च’, अभिवृद्धिसुखरूपबाहुल्यं आप्यायनं मानसः परितोषः, त्वत्प्रसादात् ‘वयं’, अपि वृद्धिमाप्यायनञ्च प्राप्नुवाम ॥

एतन्मन्त्रसाध्यं पूरणं विधत्ते । “घर्मैतत्तेऽन्नमेतत् पुरीषमिति दध्ना मधुमिश्रेण पूरयति । ऊर्ग्वा अन्नाद्यं दधि । ऊर्ज्जैवेनमन्नाद्येन समर्द्धयति ॥ ७ ॥” इति । (५ प्र०।६ अ०। २० म०) । ऊर्क्शब्देन खादुलमुच्यते ॥

अन्नाद्यशब्देनोदरपूर्त्तिहेतुत्वं वेदनं प्रशंसति । “अनशनारुको भवति । य एवं वेद ।” इति । (५ प्र०।६ अ०।२१ म०) । अशनेच्छाशीलः अशनायुको दरिद्रः ‘अनशनायुकः’ तृप्तः ॥

कल्पः । अथैनमुपतिष्ठन्ते रन्तिर्नामासि दिव्यो गन्धर्व्व इति । रन्तिरित्यादयः परिजानादहीनमित्यन्ता बहवो मन्त्राः । तेषु प्रथमं मन्त्रमाह । पाठस्तु । (१३)“रन्तिर्नामासि ० रुद्रोऽधिपतिः”(१३) इति । रन्तिनामको द्युलोकवर्त्ती यः ‘गन्धर्व्वः’,