तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठक ११ अनुवाकः । ५११

दक्ष॑: श्ये॒न ऋ॒तवा॑* । हिर॑ण्यपक्षः शकु॒नो भु॑र॒ण्युः ।
म॒हान्त्स॒धस्थे॑ ध्रु॒व आनि॑षत्तः ॥ ६ ॥
नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः^(१७) । ^(१८)विश्वाव॑सु॒र्

वृषा हरिरित्याह । वृषा ह्येषः ॥ ८ ॥ वृषा हरिः” । इति ।
(५ प्र० । ६ अ० । २५ म०) । यथा वृषत्वं प्रसिद्धं तथा हरि-
त्वमपीति वक्तुं 'वृषः' इति पुनरुक्तिः ॥
द्वितीयपादस्य स्तुतिपरतां दर्शयति । “महान्मित्रा न
दर्शंत इत्याह । स्तौत्यैवनमेतत्” । इति । (५ प्र० । ६ अ० । २६ म०)॥
पञ्चमं मन्त्रमाह । ^(१७)“चिदसि समुद्रयोनिः ० नमस्ते
अस्तु मा मा हिग्ंसीः”^(१७) इति । हे प्रवर्ग्य, त्वं चिदादि-
विशेषणविशिष्टः, 'असि' । 'चिद्' अभिज्ञः, 'समुद्रयोनिः' याग-
द्वारा समुद्रस्यापि कारणभूतः, 'इन्दुः' चन्द्रवदाह्लादकारो,
'दक्षः' उत्साहवान्, 'श्येनः' श्येनवद्वेगवान्, 'ऋतवा' कर्मफल-
युक्तः, 'हिरण्यपक्षः' चित्याग्नावन्ष्ठीयमानः सन् सुवर्णसमान-
पक्षोपेतः, 'शकुनः' पक्ष्याकारः, 'भुरण्युः' जगद्धरणसमर्थः,
'महान्' गुणैरधिकः, 'सधस्थे' कर्मकर्तृभिः सहावस्थानप्रदेशे,
'ध्रुवः' स्थिरः, 'आनिशत्तः' आभिमुख्येनोपविष्टः । हे प्रवर्ग्य,
'ते नमः', मां 'मा हिग्ंसीः' ॥
समुद्रयोनिशब्दस्य तात्पर्यं दर्शयति । “चिदसि समुद्र-

---

* ऋतावा इति A, B, C, D, E, G, चिह्नितपुस्तकषट्कपाठः ।
3 s