तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

४ प्रपाठक ११ अनुवाकः । ५१३

परिधीँ॒रप॑श्यत्^(१८) । ^(१९)विश्वाव॑सुर॒भि तन्नो॑ गृणा- तु । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्व्वो रज॑सो वि॒मान॑: । यद्धा॒द्य स॒त्य- मु॒त यन्न वि॒द्म ॥ ७ ॥

‘परिधीन्’ परिधिसदृशान्, दम्याभिमानिनो देवान्, ‘पर्य्य- पश्यत्’ परितो वेष्टयितॄन् अवलोकितवान् । यदा गन्धर्व्वः सोमं मुष्णाति तदानीमापो दृष्ट्वा तत्र गताः, इन्द्रश्च तद- भिज्ञाय अपां सहायार्थं गन्धर्व्वमवरोद्धुं सूर्य्यरश्मीन् प्रेषित- वानित्यर्थः ॥

विश्वावसुवृत्तान्तस्मरणस्य विकलाङ्गसमाधानार्थत्वं दर्श- यति । “विश्वावसुꣳ सोमगन्धर्व्वमित्याह । यदेवास्य क्रिय- माणस्यान्र्तयन्ति । तदेवास्यैतेनाप्याययति* ।” इति । (५ प्र० । अ० । २६ म०) । अनुष्ठीयमानस्य प्रवर्ग्यस्य ‘यत्’ अङ्गम्, ऋत्विजः अन्तर्हितं कुर्व्वन्ति, ‘तत्’ अङ्गं, ‘एतेन’ वृत्तान्तस्मरणेन, समृद्धं करोति । गन्धर्वेणापादितस्य वैकल्यस्याद्भिरिन्द्रेण च समा- हितत्वात्तदनुस्मरणस्य समाधानार्थत्वं युक्तं ॥

सप्तमं मन्त्रमाह। ^(१९)“विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु । • धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्यात् ।”^(१९) इति। अस्मिन् कर्म्मणि ‘यद्धाद्य’ यदेव किञ्चिदङ्गं यथाशास्त्रं अनुष्ठितं, ‘उत’ अपि च, ‘यत्’ अङ्गम्, ‘न विद्म’ वयं विस्मृतवन्तः, ‘तत्’-सर्व्वं, ‘नः’ अस्मभ्यं,

---

* काप्यायति इति F, H, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ।

3 s 2