तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५३६ तैत्तिरीये आरण्यके

ऽद्या म॒मार॑। स ह्यः समा॑न^(३)। ^(४)यदृ॒ते चि॑द॒भिश्रि॑षः।
पु॒रा ज॒र्तृभ्य॑ आ॒तृद॑ः। सन्धा॒ता सन्धिं॑ म॒घवा॑ पुरो॒-
वसु॑ः॥ १ ॥
  नि॒ष्कर्ता॒ विहृ॑तं॒ पुन॑:^(४)। ^(५)पुनेरू॒र्जा सह र॒य्या^(५)।

'पश्य' हे जनसमूह अवलोकय। किन्नामहात्म्यमिति तदुच्यते।
अस्मिन् दिने, 'ममार' भग्नोऽभूत्,* ईदृशं खल्वेश्वरस्य माहात्म्यं॥
  कल्पः। ततो यानि दृढार्थे संश्लेषणानि स्युः तैरेनमाभि-
सन्दध्यात् यदन्यन्नासान्नाषेभ्यश्च। यदृते चिदभिश्रिष इति
भिन्नं महावीरं विधुन्दद्राणमिति मन्त्रेण सन्धाय यदृते
चिदितिमन्त्रेण संश्लेषणसाधनैरुपलिम्पेत्। पाठस्तु। ^(४)“य-
दृते चिदभिश्रिषः। ० निष्कर्ता विहृतं पुनः” ^(४)इति।
‘यत्’ महावीरस्वरूपं, ‘जर्तृभ्यः पुरा’ कपालजरणेभ्यः† कपा-
लानाञ्चूर्णभावेभ्यः पूर्वं, ‘अभिश्रिषः ऋते’ अभितः संश्लेषणसाध-
नानि द्रव्याणि विना, ‘आतृदः’‡ तर्दनम्भङ्गं प्राप्नोत्। तस्य
महावीरस्य ‘मघवा’ इन्द्रः, ‘सन्धिं’ सन्धानं, करिष्यति।
कीदृशो मघवा, ‘पुरोवसुः’ पुरतोऽवस्थितानि वसूनि संश्लेषणसा-
धनानि द्रव्याणि यस्यासौ पुरोवसुः, इत्थं स इन्द्रः ‘विहृतं’ वि-
शेषेण भग्नं महावीरं, ‘पुनर्निष्कर्ता’ पुनरपि सम्पादयिष्यति॥

---

* महावीरो भग्नो भूदिति E चिह्नितपुस्तकपाठः।
† कपालक्षरगोभ्य इति D चिह्नितपुस्तकपाठः।
‡ आतद इति D, F, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः।