तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

५४० तैत्तिरीये आरण्यके

अथ एकविंशोऽनुवाकः ।

$^{(१)}$भूर्भुव॒: सुव॑: । मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒यं महत् । मयि॒ दक्षो॑ मयि॒ क्रतु॑: । मयि॑ धायि सु॒वीर्यं॑ । त्रिशु॑ग्घ॒र्मो विभा॑तु मे ।

---

दित्यमुपतिष्ठत इति । चतसृणामेतासामत्र प्रतीकान्याम्नातानि ।
($^१$प्रतीकः) उद्वयमिति मन्त्रः समास्त्वाग्न इत्यनुवाके व्याख्यातः ।
उदुत्यं चित्रमिति द्वयं उदुत्यं जातवेदसे इत्यनुवाके व्याख्यातं ।
वयः सुपर्णा इति मन्त्रः स ईं पाहि इत्यनुवाके व्याख्यातः ।
इति सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजुरा-
रण्यके चतुर्थप्रपाठके विंशोऽनुवाकः ॥ २० ॥

अथ एकविंशोऽनुवाकः ।

यदि घर्मं भक्षयन्ति भूर्भुवः स्वरित्यनुवाकेनेति । पाठस्तु ।
(१)“भूर्भुवः सुवः । ० उपहूतस्योपहूतो भक्षयामि”$^{(१)}$ इति । भू-
रादिलोकदेवता अनुगृह्णन्त्विति शेषः । ‘त्यत्’ प्रसिद्धं, ‘मह्’
इन्द्रियसामर्थ्यं, ‘मयि’, ‘धायि’ धीयतां, स्थाप्यतां । तथा ‘दक्षः’
उत्साहः, ‘क्रतुः’ अनुष्ठानं, ‘सुवीर्यं’ सर्वेषु कार्येषु शोभनं सामर्थ्यं,
तत्सर्वं ‘मयि,’ आस्त्थाप्यतां । ‘त्रिशुक्’ अग्निविद्युदात्मनः त्रेधा-
भिन्नदीप्तिः, ‘घर्मः,’ मदर्थं आकृत्यादिभिः ‘सह’, ‘विभातु’
विविधन्दीव्यतां । ‘आकूतिः’ सङ्कल्पः, ‘मनः’ सङ्कल्पसाधनं,
‘विराट्’ अन्नं, ‘ज्योतिः’ तेजः, ‘यज्ञः’ क्रतुः, ‘पयः’ क्षीरं,