तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६६० तैत्तिरीये आरण्यके

तुरु॒पस्थ॒ आद॑धे । तेभि॑रदिते॒ शम्भ॑व^{(९)} । ^{(१०)}विमु॑च्य-
ध्वम॒घ्निया॑ दे॑व॒याना॒ अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्य । ज्यो-
ति॒रापा॑म॒ सुव॑रगन्म^{(१०)} ॥ ^{(११)}प्र वाता॑ वान्ति प॒त-
य॑न्ति वि॒द्युत॒ उदोष॑धीर्जिहते॒ पिन्व॑ते॒ सुव॑ः । इरा॒
विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय जायते॒ यत् पर्ज॑न्यः पृथि॒वीꣳ

---

शम्भव"^{(९)} इति । सवितेत्यादिः पूर्ववत् । 'तेभिः' अस्थिभिः निमि-
त्तभूतैः, हे 'अदिते' भूमे, 'शं' सुखहेतुः, 'भव' ॥

कल्पः । विमुच्यध्वमघ्निया देवयाना इति दक्षिणे अंसे बली-
वर्दान्विमुच्य, इति । पाठस्तु । ^{(१०)}"विमुच्यध्वमघ्नियाः ० ज्योति-
रापाम सुवरगन्म"^{(१०)} इति । हे 'अघ्नियाः' बलीवर्दाः, 'विमुच्यध्वं'
विमुक्ता भवत । 'देवयानाः' देवान् प्रति गमनवन्तः, * वयं, 'अस्य'
मनुष्यजन्मरूपस्य, 'तमसः' अन्धकारस्य, 'पारं' परभागं प्रति, 'अ-
तारिष्म' तारितवन्तः । 'ज्योतिः' स्वर्गमार्गप्रकाशकं सुकृतरूपं साधनं,
'आपाम' प्राप्नुवाम, 'सुवः' स्वर्गं, 'अगन्म' वयं प्राप्तवन्तः ॥

कल्पः । उदपात्रेण उदुम्बरशाखया वा उक्षति, प्र वाता वान्ति
इति । पाठस्तु । ^{(११)}"प्र वाता वान्ति पतयन्ति ० पृथिवीꣳ रेतसाऽ-
वति"^{(११)} इति । 'वाताः' पुरोवायवः, 'प्रवान्ति' प्रकर्षेण गच्छन्ति,
तेन वायवः 'विद्युतः', 'पतयन्ति' पतिताः कुर्वन्ति । 'ओषधीः'

---

* प्रतिगच्छन्त इति K चिह्नितपुस्तकपाठः