तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

६६४ तैत्तिरीये आरण्यके

ञ्चस्व पृथिवि मा वि॒बा॑धिथाः सूपाय॒नाऽस्मै॑ भव सूप- व॒ञ्चना । मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाऽभ्ये॑नं भूमि वृणु^(३) । ^(४)उञ्चञ्च॑माना पृथिवी हि तिष्ठ॑सि सहस्रं॒ मित् उप॑ हि श्र॒यन्तां । ते गृ॒हासो॑ मधु॒श्चुतो॒ विश्वा॑हाऽस्मै शर॒णाः

---

सिचाऽभ्येनं भूमि वृणु”^(३) इति । हे 'पृथिवि', लोष्टमेनं 'उञ्चञ्चस्व' उत्कर्षेण सुखयुक्तङ्कुरु । 'मा विबाधिथाः' अस्य बाधां माकार्षीः, । 'अस्मै' लोष्टाय, सूपायनं निवासस्थानं, भोग्यद्रव्यं वा, यस्याः सा 'सूपायना', । सुष्ठु उपवञ्चनं, स्वेच्छा- गमनं, यस्याः सा 'सूपवञ्चना', । तादृशी भव । 'यथा', लोके 'माता', 'पुत्रं', 'सिचं' वस्त्रेण प्रावृणोति, तथा 'एनं' लोष्टं, 'अभिवृणु' अस्य प्रावरणं कुरु ॥

अथ चतुर्थीमाह । ^(४)“उञ्चञ्चमाना पृथिवी हि, ० शरणाः सन्त्वत्र”^(४) इति । हे 'पृथिवि', 'हि' यस्मात्, 'उञ्चञ्चमाना' उत्कर्षेण सुखं कुर्वाणा, 'तिष्ठसि' । तस्मात् कारणात् 'मितः' मीयमानाः, 'सहस्रं' लोष्टाः, 'उपश्रयन्तां' त्वामाश्रयन्तु, एतं वा मुख्यं लोष्टमाश्रयन्तु । 'ते' सर्वे लोष्टाः, 'मधुश्चुतः' माधुर्यर- सस्त्राविणः, 'गृहाः', भूत्वा 'विश्वाहा' सर्वेष्वप्यहःसु, 'अस्मै' स्था- प्यमानलोष्टाय, 'शरणाः', 'अत्र', रक्षितारः, 'सन्तु' ॥

कल्पः । तिलमिश्राभिर्धानाभिः चिरपशव्यं परिकिरति, एणी-