तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

७१८ तैत्तिरीये आरण्यके

$^{(९)}$आपः॑ प्रव॒णादि॑व य॒तीर॒पास्मत्स्य॑न्दताम॒घं । अप॑ नः शोशु॑चद॒घं$^{(९)}$। $^{(१०)}$उ॒द॒नादु॑दका॒नीवा॒पास्मत्स्य॑न्दताम॒घं । अप॑ नः शोशु॑चद॒घं$^{(१०)}$॥ $^{(११)}$आन॒न्दाय॑ प्रमो॒दाय॑ पुनरागाँ॒स्वान् गृ॒हान् । अप॑ नः शोशु॑चद॒घं$^{(११)}$। $^{(१२)}$न वै तच् प्रमी॑यते॒ गौरश्वः॒ पुरु॑षः प॒शुः ।

---

अथ नवममाह। $^{(९)}$“आपः प्रवणादिव ॰ शोशुचदघं”$^{(९)}$ इति। ‘प्रवणात्’ निम्नदेशात् निमित्तभूतात्, ‘यतीः’ गच्छन्त्यः, * ‘आप इव’, ‘अस्मत्तः सकाशात्, ‘अघं’ पापं, ‘अपैत्य’ ‘स्यन्दन्तां’ प्रवाहरूपेण गच्छतु॥

अथ दशममाह। $^{(१०)}$“उदनादुदकानीव ॰ शोशुचदघं”$^{(१०)}$ इति। ‘उदनात्’ उन्नतप्रदेशस्थादनात् सकाशात्, अधः कुल्यया समागतानि ‘उदकानि’, यथा निम्नदेशं प्रति स्यन्दन्ते। तथा अस्मत्तः सकाशात्, ‘अघं’ अपेत्य ‘स्यन्दतां’ ॥

अथैकादशमाह। $^{(११)}$“आनन्दाय ॰ शोशुचदघं”$^{(११)}$ इति। ‘आनन्दाय’ मरणाभावनिमित्तसन्तोषाय, ‘प्रमोदाय’ विषयभोगनिमित्तप्रकृष्टहर्षाय, ‘पुनः’, अपि स्वकीयान् ‘गृहान्’, प्रति ‘आगां’ आगतोऽस्मि ॥

अथ द्वादशमाह। $^{(१२)}$“नवै तत्र प्रमीयते ॰ शोशुचदघं”$^{(१२)}$इति। ‘यत्र’ यस्मिन् देशे, ‘इदं ब्रह्म’ पूर्वोक्तं होममन्त्रजातं,

---

* निर्गता इति K चिह्नितपुस्तकपाठः ।