तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

७२० तैत्तिरीये आरण्यके

यमा॑नां॑ । अन्धे॑न॒ या तम॑सा॒ प्रावृ॑ता॒ऽसि॒ प्राची॑म॒वा- ची॑मवयन्नरि॑ष्यै ॥ १) । ⁽२⁾मयै॒तां मा॑ꣳस्तां॑ भ्रियमा॑णा दे॒वी स॒ती पि॑तृलो॒कं यदैषि॑ । वि॒श्ववा॑रा॒ नभ॑सा॒ संव्य॑यन्त्यु-

---

अवाचीमवयन्नरिष्यै"⁽१⁾ इति । 'मृताय' मृतपुरुषार्थं, 'परिणीय- मानां', 'जीवां' जीवन्तीं, 'युवतीं' यौवनवत्पुष्टाङ्गीं, युवतिलेन भावितां वा वृद्धां, 'आचरन्तीं' आगच्छन्तीं, राजगवीं वयं 'अ- पश्याम'। 'या' राजगवी त्वं, 'अन्धेन तमसा' जरातिशयेन* मरणभीत्या वा दृष्टिप्रसारणाभावेन अत्यन्तनिबिडेन तमसा, 'प्रा- वृता', भवसि। 'अरिष्यै' अहिंसार्थं, 'प्राचीं' प्राङ्मुखीं, 'अवाचीं' अवाङ्मुखीं, तां राजगवीं, 'अवयन्' वयं अवैमः, जानीमः ॥

अथ द्वितीयामाह । ⁽२⁾"मयैतां माꣳस्तां ० पयसा वृणीहि"⁽२⁾ इति । 'मया', 'भ्रियमाणा' प्रपोष्यमाणा, राजगवी, 'एतां' रक्षितां त्वां, 'माꣳस्तां' मन्यतां, अहमनेन रक्षिता नतु मरिष्यामि इ- त्येवं निश्चिनोत्वित्यर्थः । हे राजगवि 'यत्' यस्मात्कारणात्, अनेनोपाकरणमात्रेण 'देवी' देवतात्मिका, 'सती', 'पितृलोकं', प्रति 'ऐषि' आगच्छसि । 'विश्ववारा' सर्वैर्वरणीया, प्रार्थनीया, 'नभ- सा' आकाशमार्गेण, 'संव्ययन्ती' द्युलोकं संवृण्वती, हे राजगवि तथाविधा त्वं 'नः' अस्माकं, 'उभौ लोकौ' एतल्लोकपरलोकौ,

---

* अन्धकारातिशयेनेति K चिह्नितपुस्तकपाठः ।