तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

०६८ तैत्तिरीये आरण्यके

मिन्द्र॑स्य॒ काम्य॑म् । सनिं॑ मे॒धामया॑सिषं^(२०) । (२१)उद्दी॑प्यस्व जातवेदो॒ऽपघ्नन्निर्ऋ॑तिं॒ मम॑ ॥ ४ ॥ प॒शूꣳश्च॒ मह्य॒माव॑ह॒ जीव॑नं च॒ दिशो॑ दिश^(२१) । (२२)मा नो॑ हिꣳसीज्जातवेदो॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं॒ जग॑त् ।

हत्वं, ‘इन्द्रस्य’ देवराजस्य, अपि ‘प्रियं’, मोषन्तर्यामिणं कदा प्राप्स्यामीत्येवमाशास्ते । अत एव सर्वैरन्यैः ‘काम्यं’ अपेक्षणीयं, ‘सनिं’ कर्म्मफलस्य दातारं, ‘मेधां’ श्रुताधीतग्रन्थधारणशक्तिं, प्रयच्छन्तमिति शेषः ॥

अथ वह्न्युपाधिकं परमेश्वरं प्रति इष्टप्राप्तिं प्रार्थयते । (२१)“उद्दीप्यस्व जातवेदोऽपघ्नं ० जीवनं च दिशो दिश”(२१) इति । जाते प्राणिशरीरे जाठराग्निरूपेण विद्यते अवतिष्ठते इति जातवेदाः । अथवा जातानुत्पन्नान् यजमानान् तत्तत्- फलदानाय वेत्ति स्वचित्ते निश्चिनोतीति जातवेदाः । हे ‘जात- वेदः’, मदनुग्रहार्थम उत्कर्षेण ‘दीप्यस्व’ । किं कुर्व्वन्, ‘मम’, अनिष्टकारिणीं ‘निर्ऋतिं’ पापदेवतां, ‘अपघ्नन्’ विनाशयन् । तां विनाश्य ततो मह्यं ‘पशून्’ गवाद्यादीन्, ‘जीवनं’ दीर्घायुष्यं, ‘च’काराभ्यामन्यदपि सर्व्वं भोग्यजातं ‘आवह’ सम्पादय । ततः सुखनिवासार्थं ‘दिशः’ प्राच्याद्याः, निवासयोग्यानि तत्तद्दिगन्त- स्थानानि, ‘दिश’ देहि ॥

सम्पादितानां गवाश्वादीनामविनाशं प्रार्थयते । (२२)“मा नो हिꣳसीज्जातवेदः ० श्रिया मा परिपातय”(२२) इति । हे ‘जात-