तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

८२४	तैत्तिरीये आरण्यके

^(४)ना॒राय॒णः प॑रो॒ ज्योति॑रा॒त्मा ना॑राय॒णः प॑रः। ना॒राय॒णः परं॑ ब्रह्म तत्त्वं ना॑राय॒णः प॑रः^(४)। ना॒राय॒णप॑रो ध्या॒ता॒ ध्या॒नं ना॑राय॒णः प॑रः। ^(५)यच्च॑ कि॒ञ्चिज्ज॑गत्स॒र्वं* दृ॒श्यते॑ श्रूय॒तेऽपि॑ वा ॥ १ ॥
अ॒न्तर्ब॒हिश्च॑ तत्स॒र्वं व्या॒प्य ना॑राय॒णः स्थि॑तः^(५)। ^(६)अ-

---

चतुर्थीमृचमाह। ^(४)“नारायणं परं ० नारायणः परः^(४) इति। पुराणेषु नारायणशब्देन व्यवह्रियमाणो यः परमेश्वरः स एव ‘परं’ उत्कृष्टं, सत्यज्ञानानन्दादिवाक्यैः† प्रतिपाद्यस्य ‘ब्रह्मणः ‘तत्त्वं’। अतः ‘नारायणः परः’, एवात्मा नलपरो मूर्त्तिविशेषः। तथा ‘परो ज्योतिः’ यत् एतत् उत्कृष्टं ज्योतिः छन्दोगैः “परं ज्योतिरुपसम्पद्य” इत्याम्नातं, तदपि, ‘नारायणः’, एव तस्मात् ‘नारायणः’, परमात्मा’ ॥

पञ्चमीमृचमाह। ^(५)“यच्च किञ्चित् ० व्याप्य नारायणः स्थितः”^(५) इति। ‘अस्मिन्’ वर्त्तमाने जगति, ‘यत्किञ्चित्’ समीपवर्त्ति वस्तुजातं, ‘दृश्यते’। ‘अपि वा’ दूरस्थं, ‘श्रूयते’। ‘तत् सर्वं’ वस्तुजातं, अयं ‘नारायणः’, ‘अन्तर्बहिश्च व्याप्य’, ‘अवस्थितः’। यथा कटकमुकुटाद्याभरणस्योपादानकारणं सुवर्णं अन्तर्बहिर्व्याप्यावतिष्ठते तद्वत् ॥

---

* जगत्सर्वस्मिन्निति F चिह्नितपुस्तकपाठः।
† सत्यज्ञानादिवाक्यैरिति F चिह्नितपुस्तकपाठः।