तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके १२ अनुवाकः । ८२६

अपि॑ वा, सन्त॑ता, षट् च ॥ अनु० ११ ॥

---

अथ द्वादशोऽनुवाकः ।

*(१)ऋतग्ँ॑ स॒त्यं परं॒ ब्रह्म॒ पुरु॑षं कृष्णपि॒ङ्ग॑लम् । ऊ॒र्ध्वरे॑तं वि॑रू॒पाक्षं॑ वि॒श्वरू॑पाय॒ वै नमो॒ नमः॑(१) ॥ अनु० १२ ॥

---

इति सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे यजु- रारण्यके दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां याज्ञि- क्यामुपनिषदि एकादशोऽनुवाकः ॥

---

अथ द्वादशोऽनुवाकः ।

पूर्वोक्तप्रकारेणोपासीनस्य पुरुषस्योपास्यदेवतानमस्कारार्थं ए- कामृचमाह । (१)“ऋतग्ँ सत्यं ॰ वै नमो नमः”(१) इति । यदेतत् ‘परं ब्रह्म’, तत् ‘सत्यं’ अबाध्यं । सत्यञ्च द्विविधं, व्यावहारिकं पारमार्थिकञ्च । हिरण्यगर्भादिकं रूपं व्यावहारिकं सत्यं । तन्निवारणेन पारमार्थिकसत्यं प्रदर्शयितुं ऋतं सत्यं इति विशिष्यते । अत्यन्तसत्यमित्यर्थः । तादृशं ब्रह्म स्वभक्तानुग्र- हाय उमामहेश्वरात्मकं पुरुषरूपं भवति । तत्र दक्षिणे महेश्वर- भागे ‘कृष्ण’वर्णः । उमाभागे वामे ‘पिङ्गल’वर्णः । स च योगेन

---

* उक्तमन्त्रोऽस्मल्लब्धेषु B, J, N, O चिह्नितपुस्तकेषु नास्ति । परन्तु भाष्ये धृतत्वान् मूले निवेशितः ।