तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके १५ अनुवाकः। ८३५

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

(१)घृणिः॒ सूर्य्य॑* आदित्यो न प्रभा॒वात्य॒क्षरं॑ । मधु॑ क्षरन्ति॒ तद्र॑सं । स॒त्यं वै तद्र॒समापो॒ ज्योती॒ रसो॒ऽमृतं॑* ब्रह्म॒ भूर्भुवः॒ सुव॒रोम्(१)† ॥ अनु० १५ ॥

---

अथ पञ्चदशोऽनुवाकः ।

उपासनायामसमर्थस्यादित्यदेवताविषयं जपं मन्त्रमाह । (१) “घृणिः सूर्य्यः ० भूर्भुवः सुवरोम्”(१) इति । ‘घृणिः’ दीप्तिमान्, ‘सूर्य्यः’ एतन्नामकः, ‘आदित्यः’ अदितिदेवतायाः पुत्रः । एतादृशोऽहमस्मि । ईदृशमादित्यं फलार्थिनः सर्वेऽपि ‘अर्चयन्ति’ । तथा ‘तं’ आदित्यं, उद्दिश्य ‘तपः’, चरन्तीति शेषः । ‘सत्यं’ अनृतवर्जनं, अनुतिष्ठन्तीति शेषः । ‘मधु चरन्ति’ मधुरं क्षीरादिकं नैवेद्यरूपेण समर्पयन्ति । ‘तत्’ आदित्यरूपं, ‘ब्रह्म’ वेदात्मकं, परं ब्रह्म वा । तथा ‘तत्’ आदित्यरूपं, ‘आपः’, ‘आपः’ जलरूपं, वृष्टिनिष्पादकत्वात् । तथा समुद्रादिगता या ‘आपः’, यच्चाग्न्यादिकं

---

* आदित्यन्तमर्चयन्ति तपः सत्यं मधु क्षरन्ति तद् ब्रह्म तदाप-आपो ज्योती रसोऽमृतमिति F, Q, चिह्नितपुस्तकधृतमूलस्य पाठो भाष्यसम्मतश्च । चतुर्षु मूलपुस्तकेषु उपर्युक्तः पाठो वर्तते ।
† घृणिः सूर्य्य इति पञ्चदशानुवाकादारभ्य नमो हिरण्यबाहवे इत्येकोनविंशानुवाकपर्यन्तः पाठो ऽस्मल्लब्धमूलपुस्तकचतुष्टये स्थानान्तरे वर्त्तते । परन्तु भाष्यपुस्तकत्रयधृतमूलक्रमेणात्र तत्पाठो निवेशितः ।