तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१० प्रपाठके ५० अनुवादः । ८७१

अथ पञ्चाशोऽनुवाकः ।

(१)ब्रह्म॑ मे॒धवा॑ । मधु॑ मे॒धवा॑ । ब्रह्म॑मेव मधु॑ मेध॒वा । ब्रह्मा दे॒वानां॑ पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णां म- हि॒षो मृ॒गाणा॑म् । श्ये॒नो गृध्रा॑णा॒ꣳ॒ स्वधि॑ति॒र्वना॑ना॒ꣳ॒ सोमः॑ प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒रेभन्॑ । ह॒ꣳ॒सः शु॑चि॒षदसु॑रन्त- रि॒क्षसद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सह॑त- सद् व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्(१) । (२)य इ॒दं त्रि॑सुप॒र्णमया॑चितं ब्राह्म॒णाय॑ दद्यात् । वी॒र॒- हत्यां वा ए॒ते घ्न॑न्ति । ये ब्राह्म॑णास्त्रिसुप॒र्णं पठ॑न्ति । ते सोमं॑ प्राप्नुवन्ति । आ॒स॒ह॒स्रात् प॒ङ्क्तिं पु॑नन्ति । ओम्(२)॥ अनु० ५० ॥

---

अथ पञ्चाशोऽनुवाकः ।

तृतीयं त्रिसुपर्णमन्त्रमाह । (१)“ब्रह्म मेधवा ० ऋतं बृहत्”(१) इति । ‘मेधवा’ मेधो यज्ञः सोस्यास्तीति मेधवत् । यज्ञदानादिसाध्यविविदिषापूर्वकत्वात् ब्रह्मज्ञानलाभस्य ‘ब्रह्म’, मेधवत् इत्युच्यते । अन्यत् पूर्ववत् । ब्रह्मा देवानां, हंसः शुचि- षत् इत्यादिके द्वे ऋचौ अणोरणीयानित्यनुवाके व्याख्याते ॥

अस्य त्रिसुपर्णमन्त्रस्य महिमानं दर्शयति । (२)“य इदं ० पङ्क्तिं पुनन्ति ओम्”(२) इति । वेदशास्त्रतदनुष्ठानपरो ब्राह्मणः, अभिक्षितो राजा वा ‘वीरः’ । अन्यत् पूर्ववत् ॥

इति पञ्चाशोऽनुवाकः ॥

50