तैत्तिरीय आरण्यक (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य व हिन्दी अनुवाद)

१ प्रपाठके ११ अनुवाकः। ८७

धियो॒ यो न॑ः प्रचो॒दया॑त्⁽७⁾ । ⁽८⁾तत् स॑वि॒तुर्वृ॑णीम- हे । व॒यं दे॒वस्य॑ भो॒जन॑म् । श्रेष्ठ॑ꣳ सर्व॒धात॑मम् । तुरं॒ भ- ग॑स्य धीमहि⁽८⁾ । ⁽९⁾अपा॑गूह॒त् सवि॒ता तृ॒भीन्॑ । सर्वा॑न्

---

अथ द्वितीयामाह । ⁽७⁾“तत् सवितुर्वरेण्यं ॰ प्रचोदयात्” ⁽७⁾ इति । ‘वरेण्यं’ वरणीयं श्रेष्ठं, ‘सवितुः’ प्रेरकस्य सूर्यस्य, ‘तत्’ प्रसिद्धं, ‘भर्गः’ तेजः, ‘धीमहि’ ध्यायामः, ‘यः’ सविता, ‘नः’ अस्माकं, ‘धियः’ बुद्धीः, ‘प्रचोदयात्’ प्रकर्षेण प्रेरयति, तस्य सवितुरिति पूर्वत्रान्वयः ॥

अथ तृतीयामाह । ⁽८⁾“तत् सवितुः ॰ भगस्य धीमहि”⁽८⁾ इति । ‘वयं’ यजमानाः, ‘सवितुर्देवस्य’, ‘तत्’ तेजः, ‘वृणीमहे’ प्रार्थयामहे । कीदृशन्तेजः, ‘भोजनं’ भोगसाधनं, ‘श्रेष्ठं’ अतिशयेन प्रशस्तं, ‘सर्वधातमं’ सर्वस्य जगतोऽतिशयेन धारयितं, ‘तुरं’ तूर्णं, ‘भगस्य’ सौभाग्ययुक्तस्यादित्यस्य, ‘धीमहि’ तत्तेजो ध्यायामः ॥

अथ चतुर्थीमाह । ⁽९⁾“अपागूहत् ॰ भविष्यामः”⁽९⁾ इति । ‘सविता’ सूर्यनक्षत्रप्रकाशावरणेनान्ध्यापादकान् ‘सर्वान्’, ‘तृभीन्’ रश्मीन्, ‘दिवः’ अन्तरिक्षात् सकाशात्, ‘अपागूहत्’ ‘अवगूहति’ रात्रौ गुप्तत्वेन स्थापयति । तस्मात् कारणात् ‘तानि’ नक्षत्रज्योतींषि, ‘नक्तं’ रात्रौ, ‘दृशे’ दर्शनीयानि, ‘अभवन्’ योग्या भवन्ति । अयमर्थः । अहनि सूर्यरश्मिष्वाविर्भूतेषु तैरभिभू-