तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

१६० (१.३.१०) तैत्तिरीयब्राह्मणम् ये ग्रहाः पञ्चजनीना॒ इत्या॑ह । प॒ञ्च॒जनाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते, इति । एतेन मन्त्रपाठेन निषादपञ्चमानां वर्णानां स्वामित्वेनाभिषिच्यते । अथ पञ्चमग्रहणमन्त्रः- अपाꣳरस॒मुद्वय॑स॒ꣳसूर्य॑रश्मिꣳसमाभृ॑तम्। अपाꣳरस॑स्य॒ यो रस॒स्तं वो॑ गृह्णाम्युत्तम॒मेष ते योनिरिन्द्राय॑ त्वा, इति । हेऽतिग्राह्यावो युष्मत्कं मध्य उत्तमं चरमं ग्रहंतं तथाविधं गृह्णामि । किं विधम् । अपां रसम् । उदकस्यैव सोमरसत्वेन परिणामात् । उद्भूतं वयोऽन्नं जीवनं वा यस्य तमुद्वयसम् । सोमरसो ह्यन्नभूतो जीवनहेतुश्च । अपाम सोमममृताअभूमेत्युक्तत्वा । सूर्य (र्यो?) रश्मिः परिपाकहेतुर्यस्य सं सूर्यरश्मिम् । वृष्टिक्किन्ना ओषधय आतपेन पच्यन्तऽन्यथा वृष्ट्याधिक्येनपूयेयुः समाभृतं गायत्र्या द्युलोकात्सम्यगानीतम् । किंचापां रसः सोमवल्लिरूपेणपरिणतस्तस्यापि योरसः सारस्तादृशमुदकरसम् । स्वामित्वं तेजोयुक्तत्वंच भागद्वयपाठेन भवतीति दर्शयति- अपाꣳरस॒मुद्वय॑स॒मित्या॑ह । अ॒पामे॒वैतेन॒ रस॑स्य॒ सूय॑ते । सूर्य॑रश्मिꣳसमाभृ॑त॒मि त्या॑ह सशु॒क्रत्वा॑य (२), इति । ग॒च्छ॒ति॒ सूय॑ते॒ नव॑ च । इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणेप्रथमाष्टके तृतीयाध्याये नवमोऽनुवाकः॥ ९ ॥ अथ दशमोऽनुवाकः । अथ दशमे पिण्डपितृयज्ञ उच्यते तत्राऽदौ कालविशेषं विधत्ते- इन्द्रो॑ वृ॒त्रꣳह॒त्वा । असु॑रान्परा॒भाव्य॑ । सो॑ऽमा वा॒स्यां॑ प्रत्याग॑च्छत् । ते पि॒तरः॑ पूर्वेद्युरा॒गच्छ॑न् । पि॒तृन्य॒ज्ञोऽच्छ॑त्। तं दे॒वाःपुनर॑याचन्त । तमे॑भ्यो॒ न पुन॑रददुः । ते॑ऽब्रुवन्वरं॑ वृ॑णामहै । अथ॑ वः पुनर्दास्यामः । अ॒स्मभ्य॑मे॒व पूर्वेद्युः क्रि॑याता॒ इति (१) । तमे॑भ्यः॒ पुन॑रददुः । तस्मा॑त्पि॒तृभ्यः॑