तैत्तिरीय ब्राह्मण (कृष्ण यजुर्वेद - सायणभाष्य सहित भाग १)

तैत्तिरीयब्राह्मणम् (१.१.७) ३९ एका देया समुच्चेयं विकल्प्यं वाऽऽद्य आनतेः । सौलभ्यादन्तिमौ नैरपेक्ष्यात्संख्यान्तरादपि ॥ इति । आधाने श्रूयते- “एका देया षड् देया द्वादश देयाः” इत्यादि । तत्र सोमक्रयन्यायेनाऽऽनतेः सौलभ्यात्समुच्चय इति चेत् । मैवम् । संख्यानां व्रीह्यादिवत्परस्परनैरपेक्ष्यावगमात् । समुच्चये तु श्रूयमाणाभिः संख्याभिः संख्यान्तरस्य दुर्वारत्वाच्च । तस्माद्विकल्पः । इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयब्राह्मणभाष्ये प्रथमकाण्डे प्रथम प्रपाठके षष्ठोऽनुवाकः ॥ ६ ॥ अथ सप्तमोऽनुवाकः । षष्ठे हविर्विशेषा दक्षिणाश्चोक्ताः । अथ सप्तम आधानमन्त्रा उच्यन्ते । तत्राऽऽदौ गार्हपत्यविषयं मन्त्रमाह- घ॒र्मः शिर॒स्तदय॒म॒ग्निः । संप्रि॑यः प॒शुभि॑र्भुवत् । छ॒- र्दिस्तो॒काय॒ तन॑याय॒ यच्छ॑, इति । घर्मो दीप्तिज्वाला स च घर्मोऽग्निशरीरस्य शिरः स्थानीयः । तच्च शिरोऽयं पुरोवर्ती गार्हपत्योऽग्निः । तादृश हे गार्हपत्याग्ने त्वमस्मदीयैः पशुभिः सहसंप्रियो भुवत्सम्यक्प्रीतियुक्तो भव । ततोऽस्मदपत्याय तदीयापत्याय च च्छर्दैर्यच्छ तेजो देहि । अथान्वाहार्यपचनविषयं मन्त्रमाह- वातः॑ प्रा॒णस्तदय॒म॒ग्निः । संप्रि॑यः प॒शुभि॑र्भुवत् । स्व॒दि॒तं तो॒काय॒ तन॑याय पि॒तुं प॑च, इति । योऽयमग्निसखो वायुः सोऽग्नेः प्राणस्तत्प्राणरूपमयमाधीय- मानोऽन्वाहार्यपचनोऽग्निः । हेऽन्वाहार्यपचन त्वमस्मदीयैः पशुभिः सह संप्रियो भव । अस्मत्पुत्राय तत्पुत्राय च स्वदितं स्वादुयुक्तं पितुमन्नं पच पक्वं कुरु । अथाऽऽहवनीयदेशं प्रति गमनमन्त्रमाह- प्राची॒मनु॑प्र॒दिशं॒ प्रेहि॑ वि॒द्वान् अ॒ग्नेर॒ग्ने पु॒रो अ॒ग्निर्भ॑वे॒ह ।