तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

१३२ श्रीतन्त्रालोकः । इति पृष्टे, भगवता 'रामस्थं परमेशानि योगं यत्कीर्तितं मया । कथयामि यथातथ्यमभ्यासस्तस्य योगतः ॥' इत्यन्तेन प्रतिज्ञाय, तत्समाधानं बहुना ग्रन्थेन कृतम् ॥ ८६ ॥ इह च तदेव ग्रन्थकारः शब्दार्थद्वारेण पठति गतिः स्थानं स्वप्नजाग्र- दुन्मेषाणानिमेषणे । धावनं प्लवनं चैव आयासः शक्तिवेदनम् ॥८७॥ बुद्धिभेदास्तथा भावाः संज्ञाः कर्माशयनेकशः । एष रामो व्यापकोऽत्र शिवः परमकारणम् ॥८८॥ स्वप्नः विकल्पः, जाग्रत् ज्ञानं, उन्मेषणम् ईश्वर- दशा, निमेषणं सदाशिवदशा, आयासः 'अय गतौ' गत्यर्थो ज्ञानार्थः तेन अयः अयनं ज्ञानं तस्यासः क्षेपो निवृत्तिः - अज्ञानम् इत्यर्थः । धर्माद्या- अष्टौ