तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

श्लोक १३६ ] प्रथमाह्निकम् । १७७ इति वैचित्र्यं यो वेत्ति स संबुद्धः-सम्यग्बुद्ध इत्य- र्थः । त्रिशिरःशास्त्रे इति श्रीत्रिशिरोभैरवे । तत्र हि 'अन्यथा स्वल्पबोधस्तु तन्तुभिः कीटवद्यथा । मलतन्तुसमारूढः क्रीडते देहपञ्जरे ॥' इत्युपक्रम्य 'सम्यग्बुद्धस्तु विज्ञेयः·············।' इत्यादिना च 'नानाकारैर्विभावैश्च भ्राम्यते नटवद्यथा । स्वबुद्धिभावरहितमिच्छाज्ञेमबहिष्कृतम् ॥' इत्यन्तं बहूक्तम् ॥१३५॥ ननु देहादिर्ग्राहकतया अभिमतोऽपि जाड्याज्ज्ञेय एव इति तस्य कथमेवंविधं ज्ञानम् ? इत्याशङ्क्याह ज्ञेयभावो हि चिद्धर्म- स्तच्छायाच्छादयेन्न ताम् ॥१३६॥ ज्ञेयत्वं हि ज्ञानधर्मः, नहि अर्थं जानामि इत्य- र्थस्य कश्चिदतिशयः, अपि तु ज्ञानस्यैव तज्ज्ञान- रूपता । तदुक्तमत्रापि च पं० १ ख० पु० स बुद्ध इति पाठः । पं० ६ ख० पु० बुद्धः स विज्ञेय इति पाठः । पं० ६ क० ख० पु० इच्छाज्ञेयबहिष्कृतमिति, ग० पु० परिष्कृतमित्यपि पाठः । २३