तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

श्लोक १८३ ] प्रथमाह्निकम् । २१३ सा सिद्धिर्न विकल्पात्तु वस्त्वपेक्षाविवर्जितात् । आभासवादे हि आभासमानतैव सिद्धिः इत्युक्तं स्फुरत्तैव वस्तुनः सिद्धिः । ननु विकल्पानामपि स्वात्मनि अविकल्पकत्वात् स्फुरद्रूपता अस्ति इति किमिति न ततोऽपि वस्तुनः सिद्धिः स्यात्? इत्या- शङ्क्याह 'न विकल्पात्' इति, 'सर्वो विकल्पः स्मृतिः' इति नीत्या विकल्पानां तावत् स्मृतिरेव रूपं, सा च असंनिहिते पूर्वानुभूत एव अर्थे प्रवर्तते इति विक- ल्पानां वस्त्वनपेक्षितत्वं, यद्यपि च स्वतन्त्रविकल्पादौ क्षेत्रज्ञनिर्मितानां योजनास्ति तथपि पूर्वानुभवसं- स्कारजा एव तेऽर्थाः इत्युक्तं 'वस्त्वपेक्षाविवर्जितात्' इति । यस्य च यदपेक्षा नास्ति स कथं तत्सिद्धौ निमित्ततां यायात् इति भावः ॥ १८२ ॥ यद्येवं निर्विकल्पकसिद्ध एव अर्थे विकल्पः प्रव- र्तते न अधिकं किंचित्करोति तत्किमिति तेन स क्वचिदपेक्ष्यते इत्याह केवलं संविदः सोऽयं नैर्मल्येतरविभ्रमः ॥१८३॥