तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

श्लोक १६ ] द्वितीयमाह्निकम् । १५ अस्यां भूमौ सुखं दुःखं बन्धो मोक्षश्चितिर्जडः । घटकुम्भवदेकार्थाः शब्दास्तेऽप्येकमेव च ॥१६॥ अस्यां भूमाविति - परमाद्वयदशायामित्यर्थः, 'एकार्था' इति - एकः प्रकाश एवार्थोऽभिधेयो येषां ते तथा, सुखदुःखादीनां हि प्रकाशातिरेकेण प्राति- स्विकं नियतं किंचन रूपं यदि स्यात् तदैवं संभाव- नापि भवेदिति भावः, अत एव 'घटो मदात्मना वेत्ति वेद्म्यहं च घटात्मना।' इत्यादिरन्यैरुक्तम् । ननु यद्येवं तर्हि तदभिधाय- कत्वशब्दाभिप्रायेणापि द्वैतं स्यात् ? इत्याह 'शब्दा- स्तेऽप्येकमेव च' इत, एकमिति - संवेद्यमानत्वात्सं- वेदनमेवेत्यर्थः ॥१६॥ ननु यदि नीलसुखादि प्रकाशमानत्वात्प्रकाश एव तर्हि तत्केन रूपेण प्रकाशते ? इत्याशंक्याह पं० ६ क० पु० प्रकाशरूपोऽर्थोभिधेय इति पाठः । पं० ७ क० पु० प्रकाशव्यतिरेकेणेति पाठः । पं० १५ क० पु० नीलप्रकाशादि इति पाठः ।