भारतकोश
त्रिपुरारहस्य (ज्ञान खण्ड - महर्षि दत्तात्रेय-परशुराम संवाद सान्वय सटीक)

त्रिपुरारहस्य (ज्ञान खण्ड - महर्षि दत्तात्रेय-परशुराम संवाद सान्वय सटीक)

Tripura Rahasya Jnana Khanda with Hindi Commentary

महर्षि दत्तात्रेय / भगवान् परशुराम द्वारा

DevanagariHindipublished404 पृष्ठ

पृष्ठ 203, कुल 404 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 203

त्रयोदशोऽध्यायः । १८६ तस्मादेतद्विद्धि जगद्भावनामात्रसारकम् ॥ ८८ ॥ अभाव्यमानं चैतत्तु लीयेत क्षणमात्रतः । तस्माच्छोकं जहि नृपावेक्ष्य स्वाप्नसमं जगत् ॥ ८९ ॥ स्वाप्नचित्रभित्तिभूतं स्वात्मानं संविदात्मकम् । दर्पणप्रतिमं मत्वा संस्थितोऽसि यथा तथा ॥ ९० ॥ जाग्रच्चित्रदर्पणं चावेह्यात्मानं चिदात्मकम् । परमानन्दितस्वान्तो भव शीघ्रं महीपते ! ॥ ९१ ॥ इति श्रीत्रिपुरारहस्ये ज्ञानखण्डे शैललोकदर्शनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ ―――❖――― [ अर्थात् इनमेंसे एकको सत्य तथा दूसरेको असत्य नहीं कह सकते ] । अतः सार यह है कि यह जगत् भावनामात्र है ॥ ८८ ॥ यदि भावना न हो तो यह एक क्षणमें ही लीन हो जाय । इसलिये राजन् ! शोक त्याग दो, इस जगत्‌को स्वप्नका संसार ही समझो ॥८९॥ इस स्वप्नसंसाररूप चित्रकी भित्ति है अपना ही चित्स्वरूप आत्मा । उसे दर्पणकी तरह इसका आश्रय समझकर तुम चाहे जैसे रहो ॥६०॥ पृथिवीपते ! अपने चेतन आत्माको जाग्रत् अवस्थारूप चित्र ( प्रति- बिम्ब ) का दर्पण जानकर तुम अपने अन्तःकरणमें परमानन्दका अनुभव करो' ॥ ६१ ॥ त्रयोदश अध्याय समाप्त । ―――❖―――