भारतकोश
त्रिपुरारहस्य (ज्ञान खण्ड - महर्षि दत्तात्रेय-परशुराम संवाद सान्वय सटीक)

त्रिपुरारहस्य (ज्ञान खण्ड - महर्षि दत्तात्रेय-परशुराम संवाद सान्वय सटीक)

Tripura Rahasya Jnana Khanda with Hindi Commentary

महर्षि दत्तात्रेय / भगवान् परशुराम द्वारा

DevanagariHindipublished404 पृष्ठ

पृष्ठ 321, कुल 404 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 321

विंशोऽध्यायः अत्र ते वर्त्तयिष्यामि पुरा वृत्तं शृणुष्व तत् । पुरा ब्रह्मसभामध्ये सत्यलोकेऽतिपावने ॥ १ ॥ ज्ञानप्रसङ्गः समभूत् सूक्ष्मात् सूक्ष्मविमर्शनम् । सनकाद्या वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥ २ ॥ भृगुरत्रिराङ्गिराश्च प्रचेता नारदस्तथा । च्यवनो वामदेवश्च विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३ ॥ शुक्रः पराशरो व्यासः कण्वः काश्यप एव च । दक्षः सुमन्तुः शङ्खश्च लिखितो देवलोऽपि च ॥ ४ ॥ एवमन्ये ऋषिगणा राजर्षिप्रवरा अपि । सर्वे समुदितास्तत्र ब्रह्मसत्रे महत्तरे ॥ ५ ॥ मीमांसां चक्रुरुत्तुच्चैः सूक्ष्मात् सूक्ष्मनिरूपणैः । ब्रह्माणं तत्र पप्रच्छुर्ऋषयः सर्व एव ते ॥ ६ ॥ भगवन् ज्ञानिनो लोके वयं ज्ञातपरावराः । विंशोऽध्यायः ॥ २० ॥ श्रीत्रिपुरादेवीका भाविर्भाव और उपदेश [ श्रीदत्तात्रेयजी बोले- ] अब मैं तुम्हें एक प्राचीन वृत्तान्त सुनाता हूँ, सुनो । पूर्वकालकी बात है परम पवित्र सत्यलोकमें ब्रह्माजीकी सभामें ज्ञानचर्चा चली । उसमें सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म विचार हुआ ॥ १-२ पू० ॥ उस महती ज्ञानगोष्ठीमें सनकादि, वसिष्ठ, पुत्रस्त्य, पुलह, क्रतु, भृगु, अत्रि, अंगिरा, प्रचेता, नारद, च्यवन, वामदेव, विश्वामित्र, गौतम, शुक्राचार्य, पराशर, व्यास, कण्व, कश्यप, दक्ष, सुमन्तु, शंख, लिखित, देवल तथा और भी अनेकों महर्षि एवं राजर्षिगण एकत्रित हुए । और सूक्ष्म निरूपण करते हुए वह बड़ी गहरी मीमांसा करने लगे । तब उन सभी ऋषियोंने ब्रह्माजीसे पूछा—॥ २ उ०-६ ॥ “भगवन् ! लोकमें हम लोग ज्ञानी माने जाते हैं और कार्य-