उत्तररामचरितम् (महाकवि भवभूति - संस्कृत मूल एवं हिन्दी व्याख्या)

८६ उत्तररामचरितं [ ४-१ ] सोधातकि—भो दण्डाअंण किणामहेओ एमो महन्तस्स ठविरेस्- ‹यस्स धुरंधरो अज्जे अदिही भाअदो । भो दाण्डायन किंनामधेय एष महत् स्थविरसार्थस्य पुरोधरोऽतिथिरगतः । दाण्डायन—धिक्प्रहसनम् । नन्वयमृष्यशृङ्गाश्रमादरुन्धतीपुरस्कृतान् महाराजदशरथस्य दारानधिष्ठाय भगवांवसिष्ठः प्राप्तः । तत्किमेवं प्रलपसि । सौधातकि—हु वसिठ्ठो । हु वसिष्ठः । दाण्डायन—अथ किम् । सौधातकि—मए उण जाणिदं वग्घो वा विक्खो वा एसोत्ति । मया पुनर्जातं व्याघ्रो वा वृको वैष इति । दाण्डायन—आ किमुक्तं भवति । सोधातकि—जेणें परावडिदेन जेव्व सा वराई कविळा कल्याणी मढ मडाइआ । येन परापतितेनैव सा वराकी कपिला कल्याणी मटमटायिता । दाण्डायन—समासो मधुपर्क इत्याम्नाय बहुमन्यमानाः श्रोत्रियाया भ्यागताय वत्सतरीं महोक्षं वा महाजं वा निर्वपन्ति गृहमेधिनः । तं हि धर्मं धर्मसूत्रकाराः समामनन्ति । सोधातकि—भो णिग्गिहीदोसि । भो निगृहीतोऽसि । दाण्डायन—कथमिव । सोधातकि—जेण आअदेसु वसिठ्ठमिस्सेसु वच्छदरी विससेदा। अज्ज जेव्व पंचाअदस्स राएसिणो जयअस्स सभवदा वम्मीइणा दहिमहुहिं जेव्व सत्तारावत । दाणी इति महाराष्ट्री । अवञ्ज्तअ इत्यत्र 'व्यह्मोशं' इति झरवम् ॥ भो दाण्डायन किन्नामधेय इदानीमेष महत् स्थविरसार्थस्य धुरंधरोऽद्यातिथिरगतः । दण्डायनस्यापत्यं दाण्डायनिः । सार्थः सङ्घः । प्रहासः प्रकर्षेण हासम् । करोषीति शेषः । अधिष्ठायेति-दारानुद्दिश्य अधि- ष्ठानं नियम्यतुलनधिगम्येति यावत् । हु वसिष्ठः । मया पुनर्जातं व्याघ्रः कोऽ- प्येष इति । आ कोपे । कि प्रश्ने । येनागच्छतैव सा वराकी कपिला मड १ 'अण्णाअण' य-घ २ 'इथिआसस्थरम' क-न ३ 'अज्ज धीरभारधो' घ-घ ४ 'वग्घो बिज एमोत्ति' न, 'व्याघ्रः कोप्येष इति' टी ५ 'तेण' य-घ ६ 'कल्याणी बहुलोडिअ' न ७ एतन्नास्ति म-पुस्तके ८ 'वपन्ति' म ९ 'मेधिन इति हि' य-घ १० 'दन्वागदरम' ( पर्यागतस्य ) क-घ