वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)

( २ ) लघुत्रिमुनिकल्पतरुः । अथ सप्त पाकयज्ञाः- ( १८ ) हुतम् ( १९ ) प्रहुतम् ( २० ) आहुतम् ( २१ ) शूलगवः ( २२ ) बलिहरणम् ( २३ ) प्रत्यवरोहणम् ( २४ ) अष्टकाहोमः ॥ इति सप्त पाकयज्ञाः ॥ अथ सप्त हविर्यज्ञसंस्थाः- ( २५ ) अग्न्याधानम् ( २६ ) अग्निहोत्रम् ( २७ ) दर्शपूर्णमासौ ( २८ ) चातु- र्मास्यानि ( २९ ) आग्रयणेष्टिः ( ३० ) निरूढपशुबन्धः ( ३१ ) सौत्रामणी ॥ इति सप्त हविर्यज्ञसंस्थाः ॥ अथ सप्त सोमयज्ञसंस्थाः- ( ३२ ) अग्निष्टोमः ( ३३ ) अत्यग्निष्टोमः ( ३४ ) उक्थ्यः ( ३५ ) षोडशी ३६ ) वाजपेयः ( ३७ ) अतिरात्रः ( ३८ ) आप्तोर्यामः ॥ इति सप्त सोमयज्ञसंस्थाः ॥ ( ३९ ) वानप्रस्थ्यम् ( ४० ) संन्यासः ॥ अथ सप्ताऽऽत्मगुणाः- ( ४१ ) दया ( ४२ ) अनसूया ( ४३ ) शौचम् ( ४४ ) अनायासः ( ४५ ) मङ्गल्यम् ( ४६ ) अकार्पण्यम् ( ४७ ) अस्पृहा ( ४८ ) अन्त्येष्टिः । तत्र पाकयज्ञेष्वे- कानां केषांचिदन्तर्भावाङ्गीकारेण न्यूनतायामिष्टापत्तिरेवेति दिक् । अथोत्तरक्रतवः- ( १ ) राजसूयः ( २ ) गवामयनम् ( ३ ) गोसवः ( ४ ) अश्वमेधः ( ५ ) आङ्गिरसक्रतुः ( ६ ) साकमेधः ( ७ ) पञ्चशारदीयः ( ८ ) विश्वजित् ( ९ ) पौण्डरी- कम् ( १० ) भर्तृद्वादशाहम् ( ११ ) संवत्सरसत्रम् ( १२ ) महाव्रतम् ( १३ ) रात्रि- सत्रम् ( १४ ) शतरात्रम् ( १५ ) स्तोमः ( १६ ) द्वादशसंवत्सरक्रतुः ( १७ ) सह- स्रसंवत्सरक्रतुः । एवमन्येपि बोध्याः ॥ वेदभेदेन- सूत्रकर्तारः- १ साङ्ख्यायनः २ शाकलः १ ऋग्वेदस्य ३ बाष्कलः ४ आश्वलायनः ५ माण्डूकः ६ आपस्तम्बः ७ हिरण्यकेशीयः { २ यजुर्वेदस्य ८ मैत्रायणीयः } षट् सूत्रकारा इत्यन्ये । ९ सत्याषाढः १० बोधायनः