वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)

उत्तरकृदन्तप्रकरणम् । ( ४८७ ) इक्शितपौ धातुनिर्देशे * ॥ पचिः । पचतिः ॥ वर्णात्कारः* ॥ निर्देश इत्येव । अकारः । १ धातुनिर्देश इति । धातुनुकरण इत्यर्थः ॥ २ वर्णात् कार इति । रोगाख्या- याम्” इत्यतो बहुलग्रहणानुवृत्तेः क्वचिन्न । तेन “अइउण्” इत्यादौ न । अथ “वर्णात् कारः” इत्यस्य कोऽर्थः । यदि “वर्णशब्दात् कारप्रत्ययः” इत्यर्थस्तर्हि वर्णशब्दादतिव्याप्तिः, आदिभ्यो ऽ- व्याप्तिश्च । यद्वा “वर्णबोधकात्” इत्यर्थस्तदापि वर्णशब्दात् प्रमेयादिशब्दाच्चातिव्याप्तिः । यदि “लोके वर्णशब्देन व्यवहृतो यस्तस्मात्” इत्यर्थस्तदा उच्चारणार्थाकारविशिष्टहइत्यादिभ्यस्तदनुप- पत्तिः । यदि “वर्णमात्रवोधकात्” इत्यर्थस्तदापि वर्णशब्दादतिव्याप्तिः । यदि तु—“वर्णत्वव्याप्यधर्माव- च्छिन्नविषयताप्र