वामन पुराण
Vamana Purana
महर्षि वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 312, कुल 489 में से
संदर्भ में पढ़ें| ३०२ | श्रीवामनपुराण | [ अध्याय ६४ |
|---|
| तद्वाक्यसमकालं च व्यनदद् देवदुन्दुभिः।<br>शिवा चाशिवनिर्घोषा ततो भूयोऽब्रवीन्मुनिः॥ ४३<br>न संदेहो नरपतेर्महाराज्ञी भविष्यति।<br>महान्तं संशयं घोरं कन्याभावे गमिष्यसि।<br>ततो जगाम स ऋषिरैवमुक्त्वा वचोऽद्भुतम्॥ ४४ | उनके कहनेके समय ही स्वर्गमें दुन्दुभि बजने लगी तथा तत्काल ही अमङ्गलसूचक शब्दवाली सियारिन बोलने लगी। उसके बाद मुनिने पुनः कहा—इसमें संदेह नहीं कि यह बालिका महाराजकी महारानी होगी। परंतु कन्या-अवस्थामें ही यह भयङ्कर विपत्तिमें पड़ जायगी। इस प्रकारका अद्भुत वचन कहकर वे ऋषि चले गये॥ ४१–४४॥ | | पिता मामपि चादाय समागन्तुमथैच्छत।<br>तीर्थं ततो हिरण्वत्यास्तीरात् कपिरथोत्पतत्॥ ४५<br>तद्भयाच्च मया ह्यात्मा क्षिप्तः सागरगाजले।<br>तयाऽस्मि देशमानीता इमं मानुषवर्जितम्॥ ४६<br>श्रुत्वा जाबालिरथ तद् वचनं वै तयोदितम्।<br>प्राह सुन्दरि गच्छस्व श्रीकण्ठं यमुनातीटे॥ ४७<br>तत्रागच्छति मध्याह्ने मत्पिता शर्वमर्चितुम्।<br>तस्मै निवेद्यात्मानं तत्र श्रेयोऽधिलप्स्यसे॥ ४८ | उसके बाद मेरे पिताने तीर्थयात्रा करनेकी इच्छा की। इसी बीच मुझे (अपने साथ) लेकर बन्दर हिरण्वतीके तटसे उछला। उसके डरसे मैंने अपनेको समुद्रमें गिरनेवाली नदीके जलमें गिरा दिया (मैं नदीमें कूद पड़ी)। उस नदीके भीषण प्रवाहसे मैं इस निर्जन देशमें आ गयी हूँ। जाबालिने उसकी कही हुई बातको सुनकर कहा—सुन्दरि! तुम यमुनाके किनारे श्रीकण्ठके पास जाओ। वहाँ मेरे पिताजी मध्याह्नमें शिवजीकी पूजा करनेके लिये आते हैं। तुम वहाँ जाकर उनको अपना समाचार सुनाओ। इससे तुम्हारा कल्याण होगा॥ ४५–४८॥ | | ततस्तु त्वरिता काले नन्दयन्ती तपोनिधिम्।<br>परित्राणार्थमगमद्धिमाद्रेर्यमुनां नदीम्॥ ४९<br>सा त्वदीर्घेण कालेन कन्दमूलफलाशना।<br>सम्प्राप्ता शङ्करस्थानं यत्रागच्छति तापसः॥ ५०<br>ततः सा देवदेवेशं श्रीकण्ठं लोकवन्दितम्।<br>प्रतिवन्द्य ततोऽपश्यदक्षरांस्तान्महामुने॥ ५१<br>तेषामर्थं हि विज्ञाय सा तदा चारुहासिनी।<br>तज्जाबाल्युदितं श्लोकमलिखच्चान्यमात्मनः॥ ५२ | उसके बाद नन्दयन्ती अपनी रक्षाके लिये शीघ्रतापूर्वक हिमाचलसे चल पड़ी और यमुनाके तीरपर स्थित तपोनिधि (ऋतध्वज)-के पास पहुँच गयी। कन्द-मूल-फल खाती हुई वह कुछ ही समयमें शङ्करके (भी) उस स्थानपर पहुँची जहाँ तपस्वी आया करते थे। महामुने! उसके बाद उसने विश्ववन्दित देवाधिदेव श्रीकण्ठकी पूजा कर उन (लिखे) अक्षरोंको देखा। उनका अर्थ जानकर मधुर मुस्कान करती हुई उसने जाबालिद्वारा कथित श्लोक तथा अपना एक अन्य श्लोक लिखा—॥ ४९–५२॥ | | मुद्गलेनास्मि गदिता राजपत्नी भविष्यति।<br>सा चावस्थामिमां प्राप्ता कश्चिन्मां त्रातुमीश्वरः॥ ५३<br>इत्युल्लिख्य शिलापट्टे गता स्नातुं यमस्वसाम्।<br>ददृशे चाश्रमवरं मत्तकोकिलनादितम्॥ ५४<br>ततोऽमन्यत सात्रर्षिर्नूनं तिष्ठति सत्तमः।<br>इत्येवं चिन्तयन्ती सा सम्प्रविष्टा महाश्रमम्॥ ५५<br>ततो ददर्श देवाभां स्थितां देववतीं शुभाम्।<br>संशुष्कास्यां चलनेत्रां परिम्लानामिवाब्जिनीम्॥ ५६ | 'महर्षि मुद्गलने कहा था कि मैं राजपत्नी होऊँगी, किंतु मैं इस अवस्थामें आ गयी हूँ। क्या कोई मेरा उद्धार करनेमें समर्थ है?' शिलापट्टपर यह लिखकर वह स्नान करनेके लिये यमुनाके किनारे चली गयी और उस स्थानपर मतवाली कोकिलोंके स्वरों (काकली)-से निनादित एक सुन्दर आश्रम देखा। उसने सोचा—इस स्थानपर श्रेष्ठ ऋषि अवश्य रहते होंगे। ऐसा सोचती हुई उस महान् आश्रममें प्रविष्ट हुई। उसके बाद उसने दैवी शोभासे युक्त, मुर्झायी हुई कमलिनीके समान सूखे मुख एवं चञ्चल नेत्रोंवाली देववतीको वहाँ बैठी हुई देखा॥ ५३–५६॥ |