वामन पुराण
Vamana Purana
महर्षि वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 428, कुल 489 में से
संदर्भ में पढ़ें| ४१८ | श्रीवामनपुराण | [ अध्याय ८५ |
|---|
| तं देवगुह्यं पुरुषं पुराणं<br>वन्दाम्यहं लोकपतिं वरेण्यम्॥ ८३<br>पुलस्त्य उवाच<br>एतत् तवोक्तं प्रवरं स्तवानां<br>स्तवं मुरारेर्वरनागकीर्तनम्।<br>यं कीर्त्य संश्रुत्य तथा विचिन्त्य<br>पापापनोदं पुरुषो लभेत॥ ८४ | देवगुह्य, पुराणपुरुष उन लोक-स्वामीकी वन्दना करता हूँ॥ ८१-८३॥<br><br>पुलस्त्यजी बोले—स्तुतियोंमें श्रेष्ठ गजेन्द्रद्वारा कीर्तित मुरारिके इस श्रेष्ठ स्तोत्रको मैंने तुमसे कहा। इसके कीर्तन, श्रवण तथा चिन्तन करनेसे मनुष्य पापोंसे विमुक्ति पा जाता है॥ ८४॥ |
॥ इस प्रकार श्रीवामनपुराणमें चौरासीवाँ अध्याय समाप्त हुआ॥ ८४॥
पचासीवाँ अध्याय
सारस्वतस्तोत्रके संदर्भमें विष्णुपञ्जरस्तोत्र, सारस्वतस्तव-कथन-प्रसङ्गमें राक्षस-वृत्तान्त, राक्षसग्रस्त मुनिकी अग्नि-प्रार्थना, सारस्वतस्तोत्र और मुनिद्वारा राक्षसको उपदेश
| पुलस्त्य उवाच<br>कश्चिदासीद् द्विजद्रोग्धा पिशुनः क्षत्रियाधमः।<br>परपीडारुचिः क्षुद्रः स्वभावादपि निर्घृणः॥ १<br>पर्यासिताः सदा तेन पितृदेवद्विजातयः।<br>स त्वायुषि परिक्षीणे जज्ञे घोरो निशाचरः॥ २<br>तेनैव कर्मदोषेण स्वेन पापकृतां वरः।<br>क्रूरैश्चक्रे ततो वृत्तिं राक्षसत्वाद् विशेषतः॥ ३<br>तस्य पापरतस्यैवं जग्मुर्वर्षशतानि तु।<br>तेनैव कर्मदोषेण नान्यां वृत्तिमरोचयत्॥ ४<br>यं यं पश्यति सत्त्वं स तं तमादाय राक्षसः।<br>चखाद रौद्रकर्मासौ बाहुगोचरमागतम्॥ ५<br>एवं तस्यातिदुष्टस्य कुर्वतः प्राणिनां वधम्।<br>जगाम च महान् कालः परिणामं तथा वयः॥ ६<br><br>स कदाचित् तपस्यन्तं ददर्श सरितस्तटे।<br>महाभागमूर्ध्वभुजं यथावत्संयतेन्द्रियम्॥ ७ | पुलस्त्यजी बोले—(नारदजी!) ब्राह्मणसे वैर और घृणा रखनेवाला, चुगलखोर, दूसरोंको कष्ट देनेवाला, नीच, स्वभावसे भी निर्दय एक अधम क्षत्रिय था। उसने सदा ही पितरों, देवों एवं द्विजातियोंका अपमान किया। आयु समाप्त होनेपर वह भयंकर राक्षस हुआ। अपने उसी कर्मके दोष एवं विशेषकर राक्षस होनेके कारण वह नीच पापी अशुभ कर्मोंद्वारा जीवनका निर्वाह करता रहा। पापकर्म करते हुए उसके सौ वर्ष बीत गये। उसी कर्म-दोषके कारण जीविकाके दूसरे साधनोंमें उसकी इच्छा नहीं होती थी। वह निन्दनीय कर्म करनेवाला राक्षस जिस प्राणीको देखता उसे अपनी भुजाओंसे पकड़कर खा जाता था॥ १-५॥<br><br>इस प्रकार प्राणियोंका संहार करते हुए उस अतिदुष्टका अधिक समय बीत गया और उसकी अवस्था ढलने लगी। किसी समय उसने नदी-तीरपर बाँह ऊपर उठाये एवं भलीभाँति इन्द्रियोंपर संयत किये हुए महाभाग्यशाली |