भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 184, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 184

१६४ वासवदत्ता भिते पवन इव सुमनोहरे¹) परिणामम् उपयात्यपि (यौ- वने) परिणयपराङ्मुखी तस्थौ। [१३१] (अथै) "कदा ² [तु] विजृम्भमाणसहकारकोरकनिकुरुम्बनिपतितमधुकरमाला- मदकलझंकार(हुंकार ³) जनितपथिक[जनसञ् ⁴]ज्वरः को- मलमलयमारुतोद्धूतचूतप्रसवरसास्वादकषायकण्ठक- लकण्ठ(कुहकुहारव ⁵)भरितसकलदिङ्मुखः विकचकस- लषण्ड(नि)लीयमान[१३२]मत्तकलहंसकुलकोलाहलमुखरि- त[सकल]सरोवरः परभृत(खरत्रोटि)कोटिपाटित ⁶(पाटली)कुट्- मल[वृन्त]विवरविनिर्गतमधुधारासारशीकर[कण]निकर- (समारब्ध)दक्षिणसमीरण(मारवारण)व्रणितपथिक[जन] वधूहृदयः मधुमदमुदितकामिनी(मुखकमल)गण्डू- षसीधु(सेवन)पुलकितवकुलः मदन(रय)परवशविलासिन्रीतु- लाकोटिविकटचटुलचरणारविन्द(५४)[मन्द]प्रहारप्रहृष्टकं- केलितरुषतः प्रति(दिनम्) अश्लीलप्राय(वैहासिक)गीयमानगी- तश्रवणोत्सुकषिद्गजनप्रारब्धच[१३३]र्चरीगीताकर्णन(माद्- यद्)अनेकपथिक(जनः) दुर्जन इव सतामरसः दुष्कुल इव जातिहीनः रावण इवा ऽपीतलोहितपलाशशत(सेव्यमानः) महाशृङ्- गारी ऽव सुगन्ध(वाहः) सुराजे ऽव समृद्धकु[१३४]वलयः वा- स्तविक इव [वि]वर्धितसुखाशः सत्कविकाव्य(प्र)बन्ध इवा (ऽनव)बद्धतुहिनः सत्पुरुष इव दोषानुबन्धरहितः कै- वर्त इव [आ⁷]बद्धराजीवोत्पल(जालः) समृद्धकासार[शकुनि]- सार्थ इवा (ऽनन्दित)[१३५]म(५५)रुवकः शक्र इवे ऽन्द्राणी(रुचि- रः महाधीर) इवा ऽधरीकृतदमनकः षिद्ग इवा ऽम्लानसुभ- गः वसन्तकाल आजगाम। [१३६] अतिदूरप्रवृद्धेन मधुना जगति को वा न वि(क्रियेत) यदति(मुक्तो) मुनिरपि विचकास। कुसुमशरस्य नवचूत(कुसुमबाण)मूलनिलीना मधुकर(आव- इर् विलिखिता नामाक्षरपङ्क्तिर्) इव रेजे। वृन्तविनिर्गतवि(कच⁸- विचिकिलविवरे⁹ कूजन्) मधुकरो मकरकेतोस् त्रि[१३७]भुवन- विजय[प्रयाण]शंखध्वनिम् इव चकार। नवयावकपंक-

¹ Cf. vindhyācala iva madanādhiṣṭhitē pārāvāra iva sañjātalāvaṇyē madanavana iva sadā kalpataruṇābhinanditē pavana iva sumanōhāriṇi `in Hall's manuscripts B, C. ² Cf. athāi "kadā tu in Hall's manuscript C. ³ Cf. madakalahuṁkāra in Hall's manuscripts A, D, G. ⁴ Hall's manuscripts C, G, H also omit janasañ. ⁵ Tel. ed. 61 and Grantha ed., kuhākuhārava; Trichinopoly ed., kuhakuhārāva. ⁶ Tel. ed. 61, kharatrōṭipāṭita; Grantha ed., kharatrōṭitapāṭita. ⁷ Hall's manuscripts B, C also omit ā. ⁸ So also Hall's manuscripts C, E, H. ⁹ Cf. vicakilavivaraguñjan in Hall's manuscript C.