वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)
Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary
महाकवि सुबन्धु द्वारा
पृष्ठ 184, कुल 244 में से
संदर्भ में पढ़ें१६४ वासवदत्ता भिते पवन इव सुमनोहरे¹) परिणामम् उपयात्यपि (यौ- वने) परिणयपराङ्मुखी तस्थौ। [१३१] (अथै) "कदा ² [तु] विजृम्भमाणसहकारकोरकनिकुरुम्बनिपतितमधुकरमाला- मदकलझंकार(हुंकार ³) जनितपथिक[जनसञ् ⁴]ज्वरः को- मलमलयमारुतोद्धूतचूतप्रसवरसास्वादकषायकण्ठक- लकण्ठ(कुहकुहारव ⁵)भरितसकलदिङ्मुखः विकचकस- लषण्ड(नि)लीयमान[१३२]मत्तकलहंसकुलकोलाहलमुखरि- त[सकल]सरोवरः परभृत(खरत्रोटि)कोटिपाटित ⁶(पाटली)कुट्- मल[वृन्त]विवरविनिर्गतमधुधारासारशीकर[कण]निकर- (समारब्ध)दक्षिणसमीरण(मारवारण)व्रणितपथिक[जन] वधूहृदयः मधुमदमुदितकामिनी(मुखकमल)गण्डू- षसीधु(सेवन)पुलकितवकुलः मदन(रय)परवशविलासिन्रीतु- लाकोटिविकटचटुलचरणारविन्द(५४)[मन्द]प्रहारप्रहृष्टकं- केलितरुषतः प्रति(दिनम्) अश्लीलप्राय(वैहासिक)गीयमानगी- तश्रवणोत्सुकषिद्गजनप्रारब्धच[१३३]र्चरीगीताकर्णन(माद्- यद्)अनेकपथिक(जनः) दुर्जन इव सतामरसः दुष्कुल इव जातिहीनः रावण इवा ऽपीतलोहितपलाशशत(सेव्यमानः) महाशृङ्- गारी ऽव सुगन्ध(वाहः) सुराजे ऽव समृद्धकु[१३४]वलयः वा- स्तविक इव [वि]वर्धितसुखाशः सत्कविकाव्य(प्र)बन्ध इवा (ऽनव)बद्धतुहिनः सत्पुरुष इव दोषानुबन्धरहितः कै- वर्त इव [आ⁷]बद्धराजीवोत्पल(जालः) समृद्धकासार[शकुनि]- सार्थ इवा (ऽनन्दित)[१३५]म(५५)रुवकः शक्र इवे ऽन्द्राणी(रुचि- रः महाधीर) इवा ऽधरीकृतदमनकः षिद्ग इवा ऽम्लानसुभ- गः वसन्तकाल आजगाम। [१३६] अतिदूरप्रवृद्धेन मधुना जगति को वा न वि(क्रियेत) यदति(मुक्तो) मुनिरपि विचकास। कुसुमशरस्य नवचूत(कुसुमबाण)मूलनिलीना मधुकर(आव- इर् विलिखिता नामाक्षरपङ्क्तिर्) इव रेजे। वृन्तविनिर्गतवि(कच⁸- विचिकिलविवरे⁹ कूजन्) मधुकरो मकरकेतोस् त्रि[१३७]भुवन- विजय[प्रयाण]शंखध्वनिम् इव चकार। नवयावकपंक-
¹ Cf. vindhyācala iva madanādhiṣṭhitē pārāvāra iva sañjātalāvaṇyē madanavana iva sadā kalpataruṇābhinanditē pavana iva sumanōhāriṇi `in Hall's manuscripts B, C. ² Cf. athāi "kadā tu in Hall's manuscript C. ³ Cf. madakalahuṁkāra in Hall's manuscripts A, D, G. ⁴ Hall's manuscripts C, G, H also omit janasañ. ⁵ Tel. ed. 61 and Grantha ed., kuhākuhārava; Trichinopoly ed., kuhakuhārāva. ⁶ Tel. ed. 61, kharatrōṭipāṭita; Grantha ed., kharatrōṭitapāṭita. ⁷ Hall's manuscripts B, C also omit ā. ⁸ So also Hall's manuscripts C, E, H. ⁹ Cf. vicakilavivaraguñjan in Hall's manuscript C.