भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 192, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 192

१७२ VĀSAVADATTĀ (वासवदत्ता) बर्हिणेषु विहितसंध्यासमयव्यवस्थेषु गृहस्थेषु (स्वपति) संकोचोदंचद् (उच्च¹) केसरकोटिसंकटकुशेशय (ओदर) कोटर- कुटीर(कुटिल)शायिनि षट्चरणचक्रे [ऽथ] अनेनै (ऽव पथा) भ- गवता (भास्वता) [समा]गन्तव्यम् इति (सर्वतः) पट्टमयैर् वसनैर् [इव] मणिकुट्टिमालीर् इव विरचिता वरुणेन (रवेः) [१७३] काल(करवाल)कृत्तस्य दिवसमहिषस्य रुधिरधारे ऽव विद्रु- मलते ऽव (चरमा)र्णवस्य रक्तकमलिनी ऽव गगन(तटाकस्य) कांचन(केतुर्²) इव कंदर्प(रथस्य) मंजिष्ठारागारुणप- ताके ऽव गगनहर्म्य(स्थलस्य) लक्ष्मीर् इव स्वयंवर[परि³]- गृहीतपीताम्बरा भिक्षुकी ऽव ताराणु(राग)रक्ताम्बरधारिणी (वारयोषिद् इव पल्लवानुरक्ता कामिनी ऽव कालेयाताम्रपयो(७०)- धरा बभुर् इव कपिलतारका⁴) भगवती संध्या समदृश्यत। (ततः) क्षणेन [च] क्षणद्(आनु)राग[रचना]चतुरासु (वेश्यास्व् इव संध्याशिष्यास्व् इव स्फुरन्तीषु दीपलेखासु) [१७४] तुलाधा- रशून्यायां पण्य(वीधिकायम्) इव दिवि [घन]घटमानदळ- पुटासु पुटकिनीषु⁵ तिमिरप्रति(हतेष्व् इवे ऽतस् ततः) परिभ्र- मत्सु कमलसरसि मधुकर(निकरेषु) विकलकुररीरुतच्छ- लेन [१७५] रविविरहविधुरासु विलपन्तीष्व् इव सरोजिनीषु (प्रति- फलितसंध्यारागरज्यमानसलिलस्थितासु पतिविनाशहृत्पीडया दहनप्रविष्टास्व् इव कमलिनीषु) गणक इव नक्षत्रसूचके प्र- दोषे हरकण्ठ[काण्ड]काळिमसनाभी दैत्यबल[१७६]म् इव प्र(कटित⁶)तारकम् भारतसमरम् इव वर्धमानोलूककलक- लम् दृष्टद्युम्नवीर्यम् इव कुण्ठितद्रोणप्र(भवम्) नन्द- न[वन⁷]म् इव संचरत्कौशिकम् कृष्णवर्त्म(ज्वलनम्) इव (नि)खिलकाष्ठापहारकम् सगर्भम् इव [१७७] घनतरपा- षाण(कर्कशासु) गिरितटीषु सचक्षुर् इव सुप्त(प्रबुद्ध)सिंह- नयन(च्छवि)च्छटाकपिलेषु सानुषु सजीवम् इव तमोमणिभिः संवर्धितम् इवा ऽग्निहोत्रधूम(रेखाभिः) मांसळितम् इव कामिनीकेश[पाश]संस्कारअगुरुपटैलैः उ(७१)द्दीपितम्


पादटिप्पण्यः (Footnotes): ¹ So also Hall's manuscripts C, D, F. ² So also Hall's manuscript D. ³ Hall's manuscripts A, B, D, H also omit pari; Tel. ed. 61, Grantha ed., and Hall's manuscripts C, F have svayaṃgṛhīta. ⁴ So also Hall's manuscript D, except kālēyaka for kālēya, and omitting kāminī 'va. ⁵ Tel. ed. 61 and Grantha ed., puṭikinīṣu. ⁶ Cf. prakaṭa in Hall's manuscripts D, F. ⁷ Hall's manuscripts B, F, H also omit vana.