भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 194, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 194

स्यविवरान्त)फेनस्तबका इव (विशीर्णाः ¹) गगनमहासराः कु- मुद(संदोह)संदेह(दायिनः) विश्वं गणयतो [वि]धातुश् शशिकठिनीखण्डेन तमोमषीश्यामे अजिन इव (वियति ²) संसा- रस्यातिशून्यत्वात् शून्यबिन्दव इव वि(लिखिताः) जगत्त्रयवि(जिगी- षा)विनिर्गतस्य मकरकेतोः रति[183]कर[तल]विकीर्णा (इव ला- जांजलयः ³ गुलिका)स्त्रगुलिका इव (विक्षिप्ताः) पुष्प(धनुषः) वियदम्बुराशिफेनस्तबका इव (वितताः) रतिविरचिता गगन(ां- कणे) आतर्पणपञ्चांगुलय इव विकीर्णाः व्योम(तल)लक्ष्मी- हारमुक्तानिकरा इव (विच्छिन्नाः हरकोपानलदग्धकाम ⁴)चिता- चक्राद् ⁵ वात्या(वेशविप्रकीर्णाः) कामकीकस[184]खण्डा इव ति- मिरोद्गम[धूम]धूमलसंध्यानलपरितप्तगगन(महा- नस)स्थाली[कटाह]भर्ज्यमान(स्फुटित)लाज(ानुकारास् ⁶ तारा) व्य- राजन्त। ताभिश् (श्वित्री) ऽव वियद् अशोभत। (दीर्घतर)ोच्छ्वा- सरचनाकुलम् (सम् ⁷)श्लेषवक्त्र(चक्र)घटनापटु सत्(काव्य)- विरचनम् इव च(73)क्रवाकमिथुनम् अती[185]वा ऽखिद्यत। क- मलिनी[वन]संचारलग्नमकरन्दबिन्दुसंदोहलुब्धमु- ग्धमुखरमधुकरमालासबलगान्रं कालपाशेने ऽव (मूर्ति- मद्)रामशापेने (ऽवा) "कृष्यमाणम् चक्रवाकमिथुनं विज- घटे। रविविरहविधुरायाः [186] कमलिन्या हृदयं इव द्वि- धा पपात चक्रवाकमिथुनम्। आगमिष्यतो हिमकरदयितस्य पार्श्वे संचरन्ती कुमुदिन्याः भ्रमरमाला दूती ऽवा ऽलक्ष्यत। तारका(नयनजलबिन्दु)व्याजाद् अस्तंगतस्य दिवाकर(दयितस्य) शोकाद् इव [स्थूलाश्रुबिन्दुभिः ⁸] ककुभो व्यरुदन्। भास्वतो निजदयितस्य विरहाद् अभिनवकिंजल्कराजीव्याजेन (शोकानल)- मुर्मुरो [इव] (नलिन)कोशहृदये जज्वाल। (ततो) रविश्मि(द- वाग्नि ⁹भस्मीकृत)[187]नभोवनमषीराशिर इव श्रुतिवचनम् इव (क्षपित ¹⁰)दिगम्बरदर्शनम् (कृष्णम् अपि तिरस्कृतविश्वरूपभा- 1 Cf. śīrṇā in Hall’s manuscript B. 2 So also Hall’s manuscripts A, B, C, D, F, G, H. 3 Cf. vikīrṇā lājāñjalaya in Hall’s manuscript D. 4 So also Hall’s manuscripts C, D. 5 Trichinopoly ed., cakrāc candrād. 6 Cf. sphuṭitalājabījānukārā in Hall’s manuscripts B, C, F, H, and the commenta- tor Jagaddhara. 7 So also Hall’s manuscript D, and the commentators Jagaddhara and Narasiṃha. 8 Hall’s manuscripts D, E, H also omit sthūlāśrubindubhiḥ. 9 So also Hall’s manuscripts B, C, G. 10 Cf. kṣata in Hall’s manuscripts A, F, H.