भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 195, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 195

व¹विशेषम्) सद्यो द्रावित(राजत-पट-द्रव-प्रवाह) इव शार्वरम् अन्धकारम् [व्य]जृम्भत। (अथ) क्षणेन [च] क्षणदा-राज(क- न्या-कन्दुक इव) कन्दर्प-कनक-दर्पण² (इव) उदय-गिरि-बाल-म- न्दार-पुष्प-स्तबक (इव) प्राची(महिला(७४)ललाम-ललाट³-तट-घटित- बन्धूक-कुसुम-तिलक)[१८८]चक्राकारः कनक-कुण्डलम् इव नभः-श्रियः (दिग्)वधू-प्रसाधिका-हस्त-स्रस्तालक्तक(पिण्ड⁴) इव गगन-सौध(तल-शातकुम्भ)कुम्भ इव प्रस्थान(मङ्गल)- कलश इव (मकर-केतोस् त्रिभुवन-विजयैषिणः) [कन्दर्प-कार्त- स्वर-तूण-मुख-कान्ति-तस्करः प्राच्य-शैल-शिखराग्र-प्ररूढ-ज- पा-कुसुम-च्छविः स्वच्छ-कुङ्कुम-पिण्ड-पूर्ण[१८९]पात्रम् इव निशा-विलासिन्याः] कुङ्कुमारुण[एक]स्तन-कलश इवा ऽऽखण्डलाशा- ङ्गनायाः (गरुड) इव हरिणाधिष्ठितः राम इव लक्ष्माण्वितः (वानरेन्द्र इवा ऽनुरक्त-तारः वृषभ इव रोहिणी-प्रियः) सुराजे- ऽव रक्त-मण्डलः (मृदु-कर-सहितश् च जाम्बवान् इव ऋक्ष-परि- वृतः) रजनी-पतिर् उदयम् आससाद। [ततः] कामिनी-हृदय-सङ्क्रा- मित इव (चक्रा)ङ्गना(नयन-युगल)पीत[१९०] इव रक्त-कुमुद- कोश(आ)लीढ इव क्षीणताम् (गतः) क्षणदा(करगतो) रागः। अन- न्तरम् शर्वरी-व्रजाङ्गना-विष्कृत(नूतन)नवनीत-स्वस्तिक इव (मृगच्छाया)मुद्रित[मुकुर⁵] इवा (ऽऽदर्शः) श्वेतातपत्रम् इव मकर-केतोः दन्त(पालि)चक्रम् इव वियन्-महा(खड्गस्य) श्वे- तचामरम् इव मदन[१९१]महाराजस्य (बाल)पुलिनम् इव निशा- यमुनायाः स्फाटिक-लिङ्गम् इव गगन-महा-तापसस्य अण्डम् इव कालोरगस्य कम्बुर् इव नभो-महार्ण(७५)वस्य चैत्यम् इव [मदनारि-दग्धस्य मकर-केतोश् चिता-चक्रम् इव] (काल)अङ्गार-श- बलम् (भव-नेत्राग्नि-दग्धस्य) सङ्कल्प-जन्मनः (पुण्डरीकम् इव गगन-गामि-गङ्गायाः फेन-सञ्चय इव गगन-महार्ण- वस्य) पारद-पिण्डम् इव (गगन)धातु-वादिनः राजत-कलश इव दूर्वा-प्रवाल-शबलो (मनोभवाभिषेकस्य⁶ श्वेत-चक्रम् इव) क[१९२]न्दर्प(रथस्य चूडामणिर् इवो ऽदयगिरि-नागराजस्य श्वे- तपारावत इवा ऽम्बर-महा-प्रासादस्य गगन-सरिद्-धौत-कुम्भ- स्थलम् इवै ऽऽरावतस्य) भग्न-शृङ्ग-पुराण(गोमुण्डम्) खण्ड


¹ So also Hall's manuscripts D, F. ² Trichinopoly ed., darpaṇam. ³ Cf. prācīmahilālalāṭa in Hall's manuscript D. ⁴ So also Hall's manuscript D. ⁵ Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F, H, and the commentator Jagaddhara also omit mukura. ⁶ So also Hall's manuscript D.