भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 196, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 196

१७६ वासवदत्ता इव (तारा)श्वेतगोधूमशालिनो नभःक्षेत्रस्य मलयजपिण्ड- (पाण्डु)राजत(तालवृन्तम्) इव सिद्धाङ्गनाहस्तस्रस्तं (क्षीण- रागो भगवान् उडु)पतिर् उज्जगाम। [१९३] यश् च पुण्डरीकं (लो- क)लोचनमधुकराणां शयनीयसैकतं [इव¹] चित्त(राज²)हं- सानां स्फाटिकव्यजनं विरहवह्नीनां श्वेतशाणचक्रं [१९४] मन्मथसायकानाम्। अत्रान्तरे ऽभिसारिकासार्थ(प्रेषितानाम्³) [१९५] प्रियतमान्⁴ प्रति दूतीनां द्व्यर्थास् [सेर्ष्याः] सप्रपञ्चा वि(हार)[१९६]भङ्गुरास् (सं)वादा बभूवुः। तथाहि अ(७६)व- स्त्रीकृतम् आत्मानं [१९७] ना "कालयसि तत्त्वतः कान्त। प्रस्तर इव क्रूरो ऽसि न चा "कर्षक[१९८]चुम्बकद्रावकेष्व् एको ऽसि भ्रा- मको ऽसि परं कितव। धर्मार्थान्य[१९९]प्रयुक्तः क्षेपणिक इव मुधा वाहिततरवारिस् त्वम् असि। सखेदम् इव (तां) मनसा चिन्तयसि दुर्(लभां) [जनम्]। (७७) सत्वसार(चित्तो) यो रिपु- [२००]मण्डलाग्रतो निर्वृतिम् उपेत्य तिष्ठति। स खलु वीरः प्र- ति[२०१]पक्षस्य यस् संप्रहारतः कुञ्जरान् नयति। धृतोरुक- रवालसञ्च[२०२]यो ऽपि परमक़ाण्ड एव संपतन् महापद्म विग्रहे(७८)ण लभते। [२०३] राजसेन (राजसे नरहितो) रहितो ध्रु- वम्। (अस्त)विशारदा [वि]शारदाभ्रविशदा विशदात्मनीन(महि- मान)महिमानरक्षणक्षमा क्षमा[२०४]तिलक धीरताधीरता मनसि (भूता) ऽभूतताभूतता (च) वचसि। सा ऽह सेन [२०५] सा ऽहसेन कमला (कमलालया यया) ऽजिता सा त्वदर्पणा दर्पणार्का- रविमलाशाया शयाब्ज[वि⁵]निर्जितकिसल(७९)या सलया[२०६]ङ्गुळिर् (इव) विभ्रमेण विभ्रमेण [प्रति]गवाक्षशलाकाविवरं (प्रति)- विलोकयन्ती [२०७] [वि](लोकयन्त्रितविनाशा विना शापं अनुभवति) दुःखानि। जीवनायक जीवनाय (कम् इव) ना (''श्रयति⁶) सुभ- गम्। अन्या[२०८]स्ता ऽवदा ऽसतां (अहम् एव) दासतां पुरतो भ- जामि मैत्र्यतो मैत्र्य् अतो [२०९] ऽस्तु। अञ्जसा रतस् सारतः किम् अपि कन्दर्पकं दर्पकं न (चेत्) तनोषि विशेषतो (विशेषतः स्थिरम्⁷) एव मरणम्। शठधियां शोधन य(८०)शोधन [२१०] प्रेमाहार्या महार्या (समा सो⁸) ऽत्कटाक्षैः कटाक्षैर् आवि- ¹ Hall's manuscripts A, B, C, D, E, F also omit iva (इव). ² So also Hall's manuscripts C, F, G. ³ So also Hall's manuscripts A, B, C, F, G, H. ⁴ Tel. ed. 61 and Grantha ed., priyatamā (प्रियतमा). ⁵ Hall's manuscripts A, B, C, D, F also omit vi (वि). ⁶ So also Hall's manuscripts C, G. ⁷ Tel. ed. 61 and Grantha ed., viśēṣatasthiram (विशेषतस्थिरम्). ⁸ Cf. samāsamō (समासमो) in Hall's manuscripts C, D, F, H.