भारतकोश
वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

Vasavadatta of Mahakavi Subandhu with Commentary

महाकवि सुबन्धु द्वारा

DevanagariHindipublished244 पृष्ठ

पृष्ठ 207, कुल 244 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 207

takukkuṭī(kuṭī¹)kṛta[kuṭaja]koṭarēna caṭakasaṃcāryamāṇacaṭula- vācātacaṭakāirakriyamāṇacāṭunā sahacarī(sahacaraṇacumcura)ca- kōra(camcunā) śāilēya(sugamdhi)śīlātalasu[265]khaśayita(śaśaśiśu- rāśinā) śēphālikāśīphāvivaravisrabdhavartamāna(gāudhēya)rāśinā nirātaṁkaraṃku(nikarēṇa) nirākulanakula[kula]kēḷinā kalakōkila- kulakabaḷita(cūta)kalikōdgamēna sahakārārāmarōmaṃtʰāyamāna- (camara)yūthēna śravaṇahārisa(nīḍa²)girinitambanirjharanināda- (śravaṇōtsukanidrānaṃda³)maṃdāyamānakarikulakarṇatāḷaduṃ- dubhi(dhvaninā) samāsannakinnarīgīta(śravaṇaramamāṇa)ruruvi- sarēṇa [266] (kuhari(104)ta)haridrādravarajyamānavarāhapōtapō- trapālinā guṃjā(kuṃja⁴puṃjaguhijāhakajātēna⁵ daṃśa)daṃśana- kupita(kapi⁶)pōta(pēṭacapēṭaka⁷)pāṭita(pāṭalīpuṭakīṭasaṃghēna) kuliśaśikharakharanakharapracayapracaṃḍacapēṭ(ā)pāṭitamatta- mātaṃga(mada)cchaṭācchuritacārukēsara(bhara)bhāsurakēsarika- dambēna mahāsāgarakacchōpāmtēna katipayadūram(adhvānaṃ⁸) gatvā aticapala(vāripracayaprahataprapātātayā) tāṃḍa[267]vō- ddaṃḍa(dōṣṣaṃḍa⁹)khaṃḍaparaśuviḍambanāpaṃḍitaṃ vāruṇī¹⁰- vijayapatākābhir iva śēṣakulanirmōka[mañju]maṃjarībhir iva (su- dhāsahacarībhir iva jyōtsnāsahōdarībhir iva) śaśāṃka(maṃḍala)- paramāṇu(saṃtatībhir) iva lakṣmīlīlā(darpaṇadhāriṇībhir) iva jala- dēvatā(kuca¹¹)caṃdana(dhārātarpaṇa)vicchittibhir iva phēnarāji- bhir upāṃta(ramaṇīyaṃ) aparam iva gagana(talam) avan(ītalam) avatīrṇam arṇavaducchalacchīkara(nikarēṇa) nabha- ścarān muktāphalāir iva vilōbhayamtam abhayābhyarthanāgatā- nēka(pakṣati)kṣitidharabharitakukṣibhāgaṃ sagarasuta(visarasa- mud)khātaṃ (vārijātamukhōdbhāsitapārijātaṃ) abhijātamaṇira- tnākaraṃ kari(105)makara[ku[268]la]saṃkulaṃ (śakuni)kulakaba-


Footnotes

¹ So also Hall's manuscript C, and the commentator Jagaddhara. ² So also Hall's manuscripts C, D. ³ Hall's manuscripts A, B, C, D, F, G also have nidrānanda. ⁴ So also Hall's manuscripts A, B, C, E, F, G, H; cf. guñjāpuñjakuñja in Hall's manuscript D. ⁵ Hall's manuscripts D, E, F also have jāhakajātēna. ⁶ So also Hall's manuscripts C, D. ⁷ Hall's manuscript D also has capēṭaka. ⁸ Cf. katipayādhvānaṃ in Hall's manuscript E. ⁹ Cf. dōḥkhaṇḍa in Hall's manuscripts A, C, D, E, F. ¹⁰ Srirangam text and Trichinopoly ed., vāruṇa. ¹¹ So also Hall's manuscripts B, C, F.


Devanagari Transliteration (देवनागरी लिप्यन्तरण)

तक्कुक्कुटी(कुटी¹)कृत[कुटज]कोठरेण चटकसंचार्यमाणचटुल- वाचातचटकाइरक्रियमाणचाटुना सहचरी(सहचरणचुंचुर)च- कोर(चंचुना) शैलेय(सुगंधि)शीलातलसु[265]खशयित(शशशिशु- राशिना) शेफालिकाशीफाविवरविस्रब्धवर्तमान(गौधेय)राशिना निरातंकरंकु(निकरेण) निराकुलनकुल[कुल]केलिना कलकोकिल- कुलकबलित(चूत)कलिकोद्गमेन सहकारारामरोमंथायमान- (चमर)यूथेन श्रवणहारिस(नीड²)गिरिनितंबनिर्झरनिनाद- (श्रवणोत्सुकनिद्रानंद³)मंदायमानकरिकुलकर्णतालदुं- दुभि(ध्वनिना) समासन्नकिन्नरीगीत(श्रवणरममाण)रुरुवि- सरेण [266] (कुहरि(104)त)हरिद्राद्रवरज्यमानवराहपोतपो- त्रपालिना गुंजा(कुंज⁴पुंजगुहिजाहकजातेन⁵ दंश)दंशन- कुपित(कपि⁶)पोत(पेटचपेटक⁷)पाटित(पाटलीपुटकीटसंघेन) कुलिशशिखरखरनखरप्रचयप्रचंडचपेट्(आ)पाटितमत्त- मातंग(मद)च्छटाच्छुरितचारुकेसर(भर)भासुरकेसरिक- दंबेन महासागरकच्छोपांतेन कतिपयदूरम्(अध्वानं⁸) गत्वा अतिचपल(वारिप्रचयप्रहतप्रपाततया) तांड[267]वो- ड्डंड(दोष्षंड⁹)खंडपरशुविडंबनापंडितं वारुणी¹⁰- विजयपताकाभिर इव शेषकुलनिर्मोक[मञ्जु]मंजरीभिर इव (सु- धासहचरीभिर इव ज्योत्स्नासहोदरीभिर इव) शशांक(मंडल)- परमाणु(संततीभिर) इव लक्ष्मीलीला(दर्पणधारिणीभिर) इव जल- देवता(कुच¹¹)चंदन(धारातर्पण)विच्छित्तीभिर इव फेनराजी- भिर उपांत(रमणीयं) अपरम् इव गगन(तलम्) अवन्(ईतलम्) अवतीर्णम् अर्णवदुच्छलच्छीकर(निकरेण) नभ- श्चरान् मुक्ताफलैर् इव विलोभयन्तम् अभयाभ्यर्थनागता- नेक(पक्षति)क्षितिधरभरितकुक्षिभागं सगरसुत(विसरस- मुद्)खातं (वारिजातमुखोद्भासितपारिजातं) अभिजातमणिरा- त्नाकरं करि(105)मकर[कु[268]ल]संकुलं (शकुनि)कुलकब-